Cumhurbaşkanı Erdoğan: İslam İktisadı Krizden Çıkışın Anahtarıdır


İslam ekonomisi ve finansı alanında dünyanın en prestijli konferansı olan Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı’nın 12’ncisi, 14-20 Haziran tarihlerinde İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi ev sahipliğinde başladı. Katılımcı kurumların tanıtım videolarıyla başlayan konferansın ilk günü Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak ve Pakistan Ekonomi Bakanı Dr. Abdul Hafeez Shaikh’ın konuşmalarıyla başladı. Açılış konuşmasını yapan Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, “İslam iktisadı krizden çıkışın anahtarıdır” dedi.

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi Rektörü Prof. Dr .Mehmet Bulut, yaptığı konuşmada konferansın köklü bir geçmişe sahip olduğunu hatırlatarak, bu konferansların araştırma ve yeniliği harekete geçirmede ve stratejik bilgi birikimine katkıda bulunmada önemli bir rol oynadığını söyledi.

Cumhurbaşkanı Erdoğan: “İslam iktisadı krizden çıkışın anahtarıdır.”

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgınıyla tüm dünyada köklü değişikliklerin yaşanacağı yeni bir döneme girildiğine işaret etti ve her ne kadar bu salgın öncelikle sağlıkla ilgili olsa da sonuçları itibarıyla hayatımızın hemen her alanını etkilediğini ve iş gücü piyasasından ticarete, kişisel ilişkilerden kamu güvenliğine kadar pek çok alanda salgının artçı sarsıntılara sebep olduğunu vurguladı.

Erdoğan, “İslam iktisadı krizden çıkışın anahtarıdır,” dedi ve sözlerine şöyle devam etti: “Aşırı finanslaşma, toplumsal ve insani maliyetlerin dikkate alınmadığı, sadece rant kaygısıyla hareket eden obez bir ekonomik model ortaya çıkarmıştır. Uzun vadeli büyük altyapı yatırımlarının finansmanı için sukuk gibi ürünlerin kullanımının yaygınlaştırılması gerekiyor.” Cumurbaşkanı Erdoğan kıtaların ve kültürlerin kavşağında yer alan İstanbulu İslami finans ve ekonominin de merkezi yapmayı hedeflediklerinin de altını çizdi.

Albayrak: “Hedefimiz Türkiye’yi dünyada faizsiz finansın merkezi haline getirmek”

Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, sürdürülebilir kalkınma için reel ekonomiye kaynak sağlayan finans kuruluşlarının sağlam ve sürdürülebilir bir mali yapıya sahip olmasının temel şart olduğunu vurguladı.

Yakın geçmişte yaşananların, ekonomideki temel işlevi tasarruflarla reel yatırımlar arasında köprü kurmak olan finansal sistemin mevcut yapısıyla görevini hakkıyla yerine getiremediğini gösterdiğine işaret eden Albayrak, üretimin ve refahın artışına katkı yapması gereken sistemin, finansal ve ekonomik istikrarı tehdit edebilen bir konuma gelebildiğini gösterdiğini söyleyerek şöyle dedi: “Katılım finans kuruluşları, bizim için stratejik öneme sahip. Küresel finansal krizin ardından katılım finans sisteminin avantajları net olarak görülmüş, sektörün gelişimi tüm dünyada ivme kazanmıştır.”

Pakistan Ekonomi Bakanı: “Finansal zorluklarla başa çıkmak için İslami finans önemli”

Pakistan Ekonomi Bakanı Dr. Abdul Hafeez Shaikh, İslami finansmanın gelişmekte olan ülkelere küresel finansal zorluklarla başa çıkmalarına yardımcı olma potansiyelini vurgulayarak, İslami bankacılığın Pakistan’da hızla büyüdüğüne dikkat çekti.

Koronavirüsün tüm dünyayı etkisi altına aldığını vurgulayan Shaikh, ihracat ve gelirlerin Pakistan’da olumsuz etkilendiğini, hükümetin korona yardım fonu ile16 milyon aileye nakit yardımı yaptığını söyleyen Shaikh, Pakistan ve Türkiye’nin siyaset, ticaret ve halkın bağlılığını içeren çok samimi ilişkilere sahip olduklarının altını çizdi.

İslam ekonomisi araçları bu süreçte kullanılmalı

Açılış oturumunda İslam Kalkınma Bankası (IsDB) Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Zamir Iqbal, Hamad Bin Khalifa Üniversitesi RektörüAhmad M. Hasnah, Uluslararası Sosyal İktisat Birliği (IAIE) adına Prof. Dr. Mabid Al-Jarhi, İslam Ülkeleri İstatistik, Ekonomik ve Sosyal Araştırma ve Eğitim Merkezi (SESRIC) Genel Müdür Yardımcısı Fadi FARASIN ve İslam Araştırma ve Eğitim Enstitüsü (IRTI) Kıdemli Araştırmacı Salman Syed Ali katıldı. Oturumda konuşmacılar pandeminin sürdürülebilir kalkınma ve reel ekonomi üzerindeki etkileri, işbirliğinin risk paylaşımında önemi, kolektif hareketlilik ve bu süreçte İslam ekonomisi ve finansının yükselişi üzerinde durdu. Katılımcılar, COVID-19 sonrası dönemde önlemler ve çözümleri, modern bir akademik disiplin olarak İslam ekonomisi ve finansının küresel katkılarını tartışırken, İslami ekonominin araçlarının bu süreçte kullanılması gerektiği vurgulandı.

Uysal: “Ekonomimizin ihtiyaç duyacağı kararları almaya devam edeceğiz”

Özel oturumda konuşan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Başkanı Murat Uysal, attığı adımlar ile reel sektöre ihtiyaç duydukları likiditeyi uygun koşullar sağlayarak finansal sistemi ve salgın sonrası iyileşme sürecini desteklemeyi hedeflediklerini söyleyerek şöyle dedi: “Ekonomide üretimi ve finansal istikrarı destekleyerek bu dönemi en az zararla aşmayı amaçlayan tedbirlerin finansal sektörün likidite ve kredi koşullarını desteklediğini ve parasal aktarım mekanizmasının etkinliğini koruduğunu gözlemliyoruz” dedi.

Akben: Hızlı kararlar ile ekonomide çarklar dönmeye başladı

BDDK olarak koronavirüs pandemisi döneminde hızlı kararlar alarak ekonomide çarkların dönmesini sağladıklarını belirten Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BBDK) Başkanı Mehmet Ali Akben, şunları kaydetti: “Kovid-19 salgınıyla mücadele döneminde BDDK olarak 50’ye yakın düzenleme yaptık. Proaktif düzenleme yaklaşımı; firmaların, sektörün daha aktif olarak koordinasyonu ve yönetilmesi, ekonominin çarklarının dönmesi açısından tüm dünyada önemini gösterdi ve buna da BDDK olarak çeşitli düzenlemelerle katkı sağladık. Artık tüm dünyada olaylara hızlı müdahale etme kültürü var.”

Ulussever: İslami finansın dengeleme işlevi dünyada uygulama alanı buluyor

Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) Başkan Vekili Ulussever ise İslami finans sisteminin riskleri sermaye sağlayıcısı ile kullanıcıları arasında dengeli bir şekilde paylaştırdığını ve ekonomik faaliyetlerde otomatik dengeleme işlevi uygulayarak sistemik riskleri önemli ölçüde azalttığını söyledi ve bunun İslam dünyasına özgü bir model olmanın ötesine geçip ve tüm dünyada uygulama alanı bulduğunu vurguladı.

12. Uluslarası İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı Başarıyla Tamamlandı

1976 yılında Mekke-i Mükerreme'de düzenlenen ilk İslami Ekonomi ve Finans Konferansı'ndan bu yana 45 yıldan fazla zaman geçti. Bu yıl İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi ev sahipliğinde 14-20 Haziran tarihleri arasında İslam Kalkınma Bankası’nın kuruluşu İslami Araştırma ve Eğitim Enstitüsü’nün koordinasyonunda gerçekleştirilen Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı’nin 12’ncisi, Türkiye’de İslami Para ve Sermaye Piyasaları, Girişimcilik, Küresel Mali Mimarlık, Dijital Ekonomi, 4. Sanayi Devrimi, İyi Yönetişim ve Sürdürülebilir Kalkınma gibi konulara odaklandı.

Bu yılki konferansta 4. Sanayi Devrimi kapsamında 'Sürdürülebilirlik ve Ekonomik Kalkınma' için daha fazla düşünülmesi gereken konular vurgulanırken, dünyanın dört bir yanındaki 40 farklı ülkeden ilgili konularda 472 başvuru yapıldı. İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik, SKH'leri ve İslam Ekonomisi ve Girişimciliğinin Rolü konularına odaklanacak olan oturumlarda toplam 132 tebliğ sunuldu.

4. Sanayi Devrimi ve İslam Ekonomisi

Konferansın ikinci günü İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi İşletme ve Yönetim Bilimleri Bölümü’nden Doç. Dr. Şuayb Gündoğdu tarafında yönetilen ilk oturum “4. Sanayi Devrimi ve İslam Ekonomisi” etrafında yoğunlaştı. “Dördüncü Sanayi Devriminin Bazı Sonuçları” başlıklı konuşmasında, Uluslararası Şeriat İslami Finans Araştırma Akademisi'nden (ISRA) Riaz Ansary, yapay zeka, büyük veri, 5G, nesnelerin interneti ve diğer hızla gelişen teknolojilerin dünyayı ve özellikle Müslümanları nasıl etkileyebileceğini değerlendirirken, Uluslararası İleri İslam Araştırmaları Enstitüsü'nden Mohammad Mahbubi Ali, “Zekat Yoluyla Enflasyonu ve İşsizliği Aşmak: Ödünleşim Teorisinin Yeniden Ele Alımı” başlıklı konuşmasında zekat sistemi açısından hem işsizlik hem de enflasyona odaklandı.

“Birbirine Daha mı Yakın yoksa Daha mı Uzak? İslam İşbirliği Teşklatı (İİT) Ülkelerinde Kulüp Yakınlaşması ” başlıklı konuşmasında, İstanbul Şehir Üniversitesi'nden Lokman Gündüz, İİT ülkelerinin kişi başına gelirlerinin tek bir sabit devlete mı yoksa farklı devletler etrafında mı kümeleşmeye başladığını sorguladı. “Bangladeş'te İçsel Büyüme Çerçevesinde Yatırım ve Ekonomik Büyüme Arasındaki Bağlantı Noktası: İçleme mi Dışlama mı?” başlıklı konuşmasında Dakka Üniversitesi'nden Monirul Islam, hem kamu hem de özel yatırımların ekonomik büyüme üzerindeki etkisine odaklandı. “SD4.0 ve SKH Hizalamasının Risklerinin Niteliksel Değerlendirmesi: Karmaşık Sistemler Yaklaşımı” başlıklı konuşmasında Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nden Ildus Rafikov, SD4.0'ın potansiyel risklerini ve sürdürülebilir kalkınma hedeflerinin karmaşık bir sistem perspektifinden dördüncü sanayi devriminin riskleri ve faydalarıyla nasıl uyumlu olduğunu değerlendirdi.

“Teknolojik Değişimin Türkiye'de Seçili Emek Sektörlerine Etkileri: ARDL Yaklaşımına Dayalı Analiz” başlıklı konuşmasında, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Fatih Al, dördüncü sanayi devriminde paradigma değişimi yaratacakları ölçüde yeni teknolojilerin işletmeler, ekonomiler ve insanların yaşamları üzerindeki yıkıcı etkilerini değerlendirdi.

Dijital Ekonomi ele alındı

“Dijital Ekonomi” başlıklı paralel oturumda ise İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Burhan Uluyol başkanlık etti. “Malezya'da Yatırım Temelli Fintech Kitle Fonlamayı Belirleyen Faktörler” başlıklı konuşmasında, Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nden Dzuljastri Abdul Razak, fintech yoluyla bir yatırım aracı olarak kitle fonlamayı ve Teknoloji Kabul Modeli (TAM) kullanarak Malezya'da kitle fonlama yoluyla yatırımı belirleyen faktörleri ele aldı.

“Sosyo-Teknik Geçişte Stratejik Niş Yönetimi: İslami Fintech Örneklemi” başlıklı konuşmasında Endonezya Üniversitesi'nden R. Gratiyana Ningrat stratejik niş yönetim yaklaşımından (SNM) yeni kurulan iki İslami FinTech P2P Finansmanı platformunda ampirik inovasyon sürecinin bulgularına odaklandı. “İjarah'ı Fintech Aracılığıyla Kökten Değiştirmek” başlıklı konuşmasında İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Süheyib Eldersevi, en çok Malezya'da araç finansmanı için kullanılan Ijarah sözleşmesine odaklanan İslami Fintech'e karşı Fintech dünyasındaki son trendin benimsenmesini inceledi.

“Malezyalı Kullanıcıların İslami Finansal Teknoloji (Fintech) Bankacılık Hizmetlerini Kabulü: Teknoloji Kabul Modelinin Genişletilmesi” başlıklı bir konuşmada, Mohammad Ali Jinnah Üniversitesi'nden Imran Mehboob Shaikh, Malezya bağlamında teknoloji kabul modelini (TAM) genişleterek banka kullanıcılarının İslami Finansal Teknoloji (FinTech) hizmetlerine kabulünü etkileyen belirleyicileri inceledi. “Malezya'daki Zakat Kurumları Arasında Blockchain Teknolojisinin Benimsenmesinin Belirleyicileri: Önerilen Bir Entegre Model” başlıklı konuşmada ise Kano State Polytechnic’ten Shamsuddeen Muhammad Ahmad, Zakat kurumlarını dönüştürebilen ve kolaylaştırabilen en son teknoloji olarak blokchain teknolojisine odaklandı.

Son olarak, “Fintech Benimseme ve İslami Sosyal Finansmana Yatırım Etkisi: Zekat Örneği” başlıklı konuşmada, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Mohamed Cherif El Amri, bilgisayarlardaki hızlı ilerleme ve i-FinTech'in Zakat kurumlarında benimsenmesi nedeniyle İslami Finansal Teknoloji (i-FinTech) üzerine hızlı gelişen ve derinleşen bir kavram olarak yoğunlaştı.

Osmanlı Vakıfları ile Faiz Temelli Batı Finansı Karşılaştırması

Sabah oturumlarının ardından İZÜ Rektörü Mehmet Bulut “Osmanlı Para Vakıfları ve

Çağdaş Faizsiz Finans Kurumlarının Karşılaştırılması” başlıklı açılış konuşmasında Osmanlı Vakıf sistemi ve para vakıflarının yanı sıra Osmanlı âlimleri arasında bu kavramları çevreleyen dini tartışmaları ele aldı. Para vakıflarının kuruluşu hakkında daha fazla bilgi veren Bulut, faizsiz işletme yönteminin para vakıfları tarafından kullanılmasının modern İslami finans kurumlarının öncüleri olarak görülmesine yol açtığını söyledi. Osmanlı Vakıf temelli finansal sistemin ilkelerini İslami / Etik Yöntemler, mikrokredi mekanizması olarak işleyişi, bölgesel kurumlar ve toplumun ihtiyaçlarına odaklanması olarak listeleyen İZÜ rektörü, Osmanlı dünyasındaki bu sistemi faiz temelli Batı finans kurumlarıyla karşılaştırdı.

İslami Finansta Araçlara Derinlemesine Bakış

“İslami Finansmana Geniş Bir Bakış” başlıklı konuşmasında, KTO Karatay Üniversitesi'nden Prof. Murat Çizakça, modern İslami finans araçlarını ve temel özelliklerini tanıttı ve İslami finansın işleyişinde köklü bir değişiklik olmadığını vurguladı. İslami bankaların büyük ölçüde bankacılık dışı İslami toplumları bankacılık toplumlarına dönüştürmeyi başardıklarını kaydeden Çizakça, İslami finans aracı olarak mudaraba ve banka dışı finansal araç olarak vakıfın önemine dikkat çekti. Ayrıca “esham payı” ve söz konusu aracın risk sermayesi sentezinde kullanımını vurguladı ve hem vakıf stoklarının hem de eshamın mudaraba (girişim sermayesi) yoluyla genç girişimciler için uzun dönemli sermaye sağladığını ekledi.

İslam Ekonomisinde Kâr Amacı Gütmeyen Sektör

İkinci kısım 16:00'da iki paralel seans ile devam etti. “İslam Ekonomisinde Kâr Amacı Gütmeyen Sektör” başlıklı oturum, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Dr. Hasan Habib başkanlığında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Ashraf Dawaba, Cezayir High School of Management’tan Moussa Chenini, İZÜ'den doktora öğrencisi Nidal Abusweireh, Sakarya Üniversitesi'nden Fares Zaher, Cezayir Setif Üniversitesi'nden Sari Ismail ve İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Hanady Laaraj katılımıyla gerçekleşti.

İslami Finans ve Girişimcilik

İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Dr. Ahmet Tıktık başkanlığında yapılan bu oturumda “Girişimcilik” kavramı üzerinde duruldu. “Genç İslam Girişimcilerini Toplum Temelli Çalıştaylarla Yetiştirilmesi: Transteorik Model” başlıklı konuşmada, Endonezya Üniversitesi’nden Miranti Kartika Dewi, 'gerçek' İslami girişimcileri yetiştirmeyi ve aynı zamanda İslami finansın gelecekteki organik büyümesini desteklemeyi amaçlayan toplum temelli İslami finans eğitim faaliyetleri sunmayı detaylandırdı. “Risk Sermayesi Yatırımı: Zorluklar ve Potansiyel Çözümler” başlıklı konuşmada, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Zaid Al-aifari, Risk Sermayesi, İslami Finans, Start-up'lar, Girişimcilik, Hisse Senedi Finansmanı konularını ele aldı.

“Girişimciliğin İslami Bir Vizyonu: Çok Katmanlı Karşılaştırmalı Bir Analizle Kalkınma” başlıklı konuşmasında, Institute of Business Management’tan Omar Javaid modern batı muadillerinin aksine İslami bir girişimcilik vizyonunun ana hatlarını verdi. Bununla birlikte, “Risk Sermayesi Özkaynağa Dayalı Yatırımlardan Başlangıç Değerlemesinde Değer Yönlendiricileri: Teknolojik Faktörlere Odaklanan Küresel Bir Analiz” başlıklı konuşmada, Endonezya Ulusal İslami Finans Komitesi'nden (KNKS) Nadiah Hidayati, yatırım sermayesinin yatırımını, sermaye planına dayalı olarak İslami ilkelere uyumlaştırması konusuna odaklandı.“Türkiye'de Çok Ortaklı Şirketler Kurma ve Ekonomi Üzerindeki Etkilerini Analiz Etme” başlıklı konuşmada İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Nuri Aksoy, Çok Ortaklı Şirketler Grubu ve Kar-Zarar Paylaşımı'na odaklandı. King Fahd Üniversitesi'nden Abul Hassan Farooqi, bu oturumda “Suudi Arabistan'ın Girişimci Ekosisteminin Ölçülmesi ve İslami Finansmanın Belirgin Uygunluğunun Keşfedilmesi” konularını ele aldı.

Geleceğin Ekonomisi İçin Bir Çerçeve

Konferansın üçüncü günündeki konuşmacılardan biri olan İslami Araştırma ve Eğitim Enstitüsü (IRTI) Genel Müdürü Vekili Dr. Sami Suweilem, ‘Geleceğin Ekonomisi İçin Bir Çerçeve’ başlıklı konuşmasında COVID-19 krizinin sağlığın ekonomi için gerekli olduğunu gösterdiğini söyledi. Sağlık, salgın, düzen ve istikrar, yasalar, yönetmelikler, değerler ve kurumlar, ortak kaynaklar dahil kamu mallarının olduğunu vurgulayan Suweilem, sürdürülebilir kalkınmanın koordinasyon ve iş birliği gerektirdiğini söyledi.

Toplumsal ikilemi, yani kişisel çıkarın grup çıkarını garanti etmediğini vurgulayan, Suweilem kamu malları olmadan bir ekonominin olamayacağının da altını çizdi. İslami finansın önemli yönlerini ele alarak, faiz temelli kredilendirmenin bir yanılgı olduğunu söyleyen Suweilem, herkesin ticarete atılmasıyla birlikte, kendi kendini düzelten mekanizmanın kredilendirmenin aksine devreye girdiğine dikkat çekti. Ayrıca İslami finans ve İslam ekonomisinin ana akım iktisadın zorluklarına alternatif bir çerçeve sunabileceğini ve pazarın kamu mallarını ve sosyal ikilemi daha çok grup rasyonalitesine odaklayarak ekonomik problemleri yeniden tanımlamaya yardımcı olabilecek bir sosyal etkileşim olduğunu ekledi.

İslam Ahlakı Ekonomisi

‘İslami Politik Ekonomi / İslam Ahlakı Ekonomisi: Hayal Gücü, Fikirler, Kavramlar ve Kuram Yapımı’ başlıklı bir konuşma yapan Durham Üniversitesi Durham İslami Ekonomi ve Finans Merkezi'nden Prof. Dr. Mehmet Asutay ise, tüm dünyada karşılaşılan mevcut sorunların üstesinden gelmek için İslam ekonomisinin önemine dikkat çekti ve tüm bu sorunların bazı şeylerin değişime ihtiyacı olduğu fikrine yol açtığını belirtti. Küresel sorunların, özellikle de COVID-19'un yanı sıra ABD'de “Black Lives Matter” hareketi, çevresel ve finansal krizlerin altını çizen Asutay, bu krizlerin her birinin mevcut politik ekonominin işe yaramadığını, her bireyin sağlığının ve istikrarının İslam ahlaki ekonomisinin söylemiyle belirtildiği gibi diğer insanların sağlığı ve istikrarını etkilediğini söyledi.

Asutay, İslami bilişsel sistemin her türlü tahakkümü reddettiği için İslam ekonomisinin insanları, toprakları ve sermayeyi tahakkümden kurtarmak amacıyla ortaya çıktığını söyledi. “Mevcut sistem engeller yaratıyor. Bu nedenle, İslam ekonomisi erişilebilirlik önündeki engellerin üstesinden gelmeyi hedefliyor” dedi. Ayrıca, İslami üretim tarzlarına göre tüm paydaşlara eşit muamele edildiğini öne sürerken değerin tüm katılımcılar tarafından oluşturulduğunu vurguladı.

Döngüsel Ekonomi

İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Turan Erol başkanlığında gerçekleştirilen oturum ise ‘Döngüsel Ekonomi’ üzerine yoğunlaştı. ‘Atık Bankası, Yerel Dairesel Ekonomi Bilgeliği ve Endonezya'da İslami Nanofinans’ başlıklı bir konuşmada, Endonezya Devlet İslam Enstitüsü Jember’dan Khairunnisa Musari, Endonezya'daki atık bankasının finansal ve çevresel rolüne odaklandı. ‘Döngüsel Ekonomi ve Karma İslami Finans: Gambiya'da Pirinç Değer Zinciri Dönüşüm Programı (RVCP) ve Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) Katalizörü’ başlıklı konuşmasında, Gambiya Üniversitesi'nden Fatou Badjie, Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri (SKH) gündeminde küresel gıda güvenliği ve yoksulluğun azaltılmasının önemine dikkati çekti.

‘Ekonomik Moderasyon ve Karbon Emisyonlarının Zorluğu: Çevresel Sürdürülebilirlik için İslami Ekonomik Bir Çerçeveye Doğru’ başlıklı konuşmasında, Uluslararası İslam Üniversitesi Malezya'dan Lawan Bello, karbon emisyonlarını iklim değişikliğinin önemli bir nedeni ve çevresel sürdürülebilirlik için bir tehdit olarak ele aldı. ‘Döngüsel Ekonomi, Sürdürülebilir Kalkınma ve İslami Finansın Rolü’ başlıklı konuşmasında, New Orleans Üniversitesi'nden Ahmed Wasiful Alam, Sürdürülebilir Kalkınmanın finansmanında öncü olarak İslami finans sisteminin döngüsel bir ekonomiye dönüşümde önemli bir itici güç olabileceğini savundu.

‘Türkiye'de Yeni Ürün Geliştirmek için E-Atıkların Kullanımı ve Dairesel Ekonomiye Etkileri Üzerine Bir Fizibilite Çalışması’ başlıklı konuşmada, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Ayman Bakr, döngüsel ekonominin atık yönetimi yönünü tartıştı. Cezayir Setif 1 Üniversitesi'nden Ouassila Belhadi, ‘Döngüsel Ekonomi ve Doğrusal Ekonomi Arasında Bir Karşılaştırma’ başlıklı konuşmasında bu iki kavram arasındaki farkları inceledi.

Türkiye'de İslami Para ve Sermaye Piyasaları

İstanbul Üniversitesi'nden Servet Bayındır başkanlığında Türkçe düzenlenen paralel sabah oturumunda ‘Türkiye'de İslami Para ve Sermaye Piyasaları’ konuları ele alındı. Kuveyt Türk Katılım Bankası A.Ş.'den Fatih Kazancı, ‘Sukuk İhraçlarına Yeni Bir Dayanak Varlık Önerisi: Elektronik Ürün Sertifikaları (ELÜS)’ başlık konuşmasında Sukuk ihraç modelleri üzerinde durdu. İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Ferhat Öztürk, ‘Türkiye’de Merkez Bankası Para Politikası ve Katılım Bankacılığı’ başlıklı konuşmasında Türkiye'de katılım bankacılığının yönleri hakkında bilgi verdi. Diğer yandan, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Aytaç Erdoğan, ‘İslami Finansal Okuryazarlık ve Yatırım Tercihleri İlişkisi Üzerine Bir Uygulama’ başlıklı konuşmasını İslami finans ilkeleri açısından finansal okuryazarlık etrafında topladı.

‘Tüketicilerin Etik Konumlarının Helâl Turizme Bakış Açıları İle İlişkisi: Samsun İli Örneği’ başlıklı konuşmasında ise Samsun Üniversitesi'nden Mustafa Kemal Yılmaz, Türkiye ve dünyadaki helal turizminin gelişimine odaklandı. Son olarak, ‘İslami Hisse Senedi Endekslerinin Şer'i İzleme Kriterlerinin İslam Hukuku Açısından Değerlendirilmesi’ başlıklıkonuşmada, İstanbul Üniversitesi'nden Batuhan Buğra Akartepe, İslam iktisadı ile ilgili benimsenen metodolojinin pratik alanda şer'i izleme kriterleri kapsamında ne tür sonuçları olduğunu inceledi.

İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik

“İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik” başlıklı oturum ise İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Dr. Hasan Abu Ghuddah başkanlığında, Ankara Üniversitesi'nden Ahmed Al-Hersh, IZU doktora öğrencisi Ahmed Matar, Raqaba LLC'den Abdulbari Mashal, Setif 1 Üniversitesi'nden Chaouki Bourakba, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Ramazan Elburdini ve Gaziantep Üniversitesi'nden Zaid Alazaki’nin katılııyla Arapça yapıldı.

Son oturum ‘Küresel Finansal Mimari ve Sermaye Piyasaları’ Karatay KTO Üniversitesi'nden Kamola Bayram başkanlığında, özellikle İslami finans araçları özelinde gerçekleşti. Endonezya Devlet İslam Enstitüsü Jember’dan Khairunnisa Musari ‘Para Vakfı bağlantılı Sukuk, Sürdürülebilir Sosyo-Ekonomik Kalkınma için Yeni Bir Finansal Araç Finansmanı: Endonezya'dan Alınan Ders’ başlıklı bir konuşma gerçekleştirirken, IPB Üniversitesi'nden Deri Siswara ‘İİT Ülkelerinde İslami Borsaların Çin Borsa Krizine ve ABD-Çin Ticaret Savaşına Entegrasyonu’ üzerine odaklandı.

‘Sukuk'u Kapsayıcılığa Ulaşmak İçin Yeni Bir Araç Olarak Kullanma: Küresel Bir Kanıt’ başlıklı konuşmasında Sukkur IBA Üniversitesi'nden Shabeer Khan, İslami sermaye piyasasındaki güncel gelişmeleri detaylandırdı. Celal Bayar Üniversitesi'nden Selim Baha Yıldız, ‘PROMETHEE II Yöntemine Dayalı Kapsamlı Kanıt’sunarak “İslami Hisse Senetleri Geleneksel Muadillerinden Daha İyi Performans Gösteriyor mu?” diye sordu. Bu oturumda Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nden Bello Sani Yahuza, ‘Muzara’ah Sukuk Modeli (MSM): Nijerya'da Tarımsal Altyapı ve Sermaye Piyasasının Geliştirilmesi için Yenilikçi Bir Mekanizma’ başlıklı bir konuşma yaptı. Akabinde Syarif Hidayatullah Devlet İslam Üniversitesi’nden Rahmawati Rahmawati ‘Değer Tabanlı Aracılık: Endonezya'daki Baitul Maal Wat Tamwil'de (BMT) İslami Sosyal Sermaye Perspektifi’ başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi.

Tek hedef sosyal adalet

Müslüman ülkelerin çoğunun ekonomide batı yaklaşımını izlediğini öne süren Mirakhor, ekonomiden ya da İslam ekonomisinden bağımsız olan ve Kur'an'a dayanan ve sosyal adaleti tek hedef olarak belirten “iktisat” adlı bir sisteme sahip olduklarını söyledi. Prof. Dr. Mirakhor dünyada egemen olan genel ekonomik paradigmanın adalet düşüncesine izin vermediğini ve verimlilik ile adalet arasında bir ödünleşimi temel aldığını söyledi.

Konferansta konuşan İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Prof. Dr. Arif Ersoy ise hakim ekonomik ve siyasi sorunların Sosyalist ülkelerdeki bürokratik tekelciler veya Kapitalist ülkelerdeki finansal sermaye tekelci çevreleri tarafından yaratıldığını söyledi. Ersoy, bu tekelci sistemlerin her ikisinin de ulusal, bölgesel ve uluslararası düzeyde sosyal ekonomik ve politik sorunlar yaratırken, küresel düzeyde sürdürülebilir barış ve dayanışma için yeni bir paradigmanın gerektiğini de belirtti.

İnsan merkezli ‘paylaşım ekonomisi’ olan İslam ekonomisinin temel ilkelerine göre paralel faiz yaklaşımına dayalı yeni bir paradigmanın geliştirilebileceğinin üzerinde duran Prof. Dr. Ersoy, İslam sistemine ilişkin dünya görüşünün, artan verimlilik perspektifinden hesaplanan tüm maliyet ve faydalarla ‘İnsan Hakları Merkezli Harmonik Faiz Yaklaşımına’ dayandığını vurguladı.

Küresel Finansal Mimari ve Sermaye Piyasası

12. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı'nın dördüncü günü İstanbul Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Saraç'ın moderatörlüğünü yaptığı ‘Küresel Finansal Mimari ve Sermaye Piyasası’ konulu oturumda da ilgi çekici konuşmalar yapıldı. ‘MENA Yatırımcıları İçin Portföy Çeşitlendirme Avantajlarından Yararlanma: Şer’i Uyumlu Hisse Senetlerinden Kanıtlar’ başlıklı konuşmasında, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Aisha Ahmed, MENA yatırımcıları için şer’i uyumlu hisse senetlerinin portföy çeşitlendirilmesinde bulunan faydalarını ortaya koydu. ‘İslami ve Konvansiyonel Bankalar için İşlem Hacmi ve Hisse Senedi Getiri Oynaklığı Arasındaki İlişkinin Modellenmesi: Suudi Arabistan Örneği’ başlıklı konuşmasında Dar al Hekma Üniversitesi'nden Karima Saci, Suudi Arabistan'daki bankacılık sektörü açısından işlem hacmi ve getiri oynaklığı arasındaki ilişkiyi irdeledi.

‘Bedelli Hisse İhracı Duyuruları Sırasında Kazanç Anomalisi için Kaldıraç Düzeyi Önemli mi?’ başlıklı konuşmasında, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Murat Işıker, yatırımcıların İslam ülkelerinin beş borsasında halka açık şirketlerin bedelli hisse ihracı duyuruları konusundaki algısını ölçmeye çalıştı. ‘Türkiye'nin Yatırım Portföylerine Alternatif Varlık Olarak Hizmet Veren Katılım Endeksi’ başlıklı bir konuşmada, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Rashed Jahangir, ortak hareketlerinin doğasını gözlemlemek için katılım ve ana akım öz sermaye endeksleri arasındaki dinamik korelasyon ve tutarlılığı tartıştı.

‘Arınma ve Tarama Süreciyle Şer’i Portföyü için Markowitz Modeli’ başlıklı konuşmasında, Waterloo Üniversitesi'nden Dila Puspita, hem arınma hem de tarama süreçlerini dikkate alan ve şer’i uyumlu bir portföy oluşturmak için anahtar olan yeni bir portföy optimizasyon modeli önerdi.

Pedagoji ve Araştırmada Yeni Yönelimler

Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi'nden Prof. Dr. Hakan Sarıbaş'ın moderatörlüğünü yaptığı ‘Pedagoji ve Araştırmada Yeni Yönelimler’ başlıklı paralel oturumda, Ulusal İslam Ekonomisi ve Finansı Komitesi'nden Sutan Emir Hıdayat ‘MENA Yatırımcıları İçin Portföy Çeşitlendirmesinin Faydaları: Şer’i Uyumlu Hisse Senetleri’ başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi.

‘İslam Ekonomisi ve Finansı Eğitiminin Katılım Bankacılığı Çalışanlarının Şube Performansına Etkisi: Örnek Bir Uygulama’ başlıklı konuşmasında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden İbrahim Guran Yumuşak, şube çalışanlarına verilen İslam ekonomisi ve finans eğitiminin şube performansı üzerinde bir etkisi olup olmadığını ve hangi eğitim yöntemlerinin daha verimli olduğunu anlattı.

KTO Karatay Üniversitesi'nden Kamola Bayram, ‘İslami Finans Eğitiminde Bir Eğitim Aracı Olarak Masa Oyunları: Karatay İnteraktif Finans’ konusunu tartıştı. ‘Yükseköğretimin Sürdürülmesine Yönelik Ortak Sorumluluk Analizi’ konulu konuşmasında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Souhaila Guedira, politika yapıcılar, eğitimciler ve diğer ilgili paydaşlara öneriler sunarak yüksek öğrenimin finansmanı ve yönetimi için yeni bir yön çizdi.

‘Dijital Ekonomi’ oturumu İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Dr.Suhail Hawamdeh başkanlığında IRTI, ISDB Group Suudi Arabistan’dan Mahmoud Bekri, İstanbul S. Zaim Üniversitesi’nden Nael Hamadneh Siid, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Abubaker Ben Belgasem, Yarmouk Üniversitesi'nden Maha Shehadeh ve Cezayir'deki Mohamed Bougherra Üniversitesi'nden Mohamed Kolli’nin katılımıyla gerçekleşti.

Çok Boyutlu Kalkınma ve Yoksullukla Mücadele

IZU'dan Dr. Mohammad Cherif tarafından yönetilen konferansın dördüncü gününün son oturumu ‘Çok Boyutlu Kalkınma ve Yoksullukla Mücadele’ üzerine yoğunlaştı. ‘Pakistan'daki Takaful Operatörleri Tarafından Sunulan Mikro-Takaful Ürünlerin Büyümesi: Sorunlar ve Çözümler’ başlıklı konuşmasında, Pakistan Yönetim ve Teknoloji Üniversitesi'nden Mohammad Ayaz, Pakistan'daki takaful operatörler tarafından daha az mikro takaful (sigorta) ürünleri sunmanın arkasındaki engel nedenlerini belirtti ve ülkedeki mikro takaful ürünlerin büyümesini daha da artırmak için çözümler sundu.

Daha sonra, Güney Afrika Western Cape Üniversitesi'nden Naseer Muazu ‘Yoksulluğu Azaltma Stratejisi ve İkili Teorinin Alaka Düzeyi: Kuzey Nijerya'da Yakacak Odun Ticaretinin Ampirik Analizi’ başlıklı bir konuşma yaptı. Oturum daha sonra Gambiya Merkez Bankası'ndan Karamo Sawaneh’nın ‘Gambiya'da 2030 Gündemine Ulaşmak İçin İslami Karma Ürünlerle Kadınları Tarım Değer Zincirinde Güçlendirme’ başlıklı konuşması ve BAZNAS Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden Adhitya Zaenardi’nin ‘Anca Beraber Kanca Beraber: Maqasid El-Şer’I Perspektifinde Endonezya Müslüman Ailelerinde İş Devri Üzerindeki Ev İçi Risk Paylaşımının Analizi’ başlıklı konuşmasıyla devam etti. Son olarak, Endonezya Üniversitesi'nden Faizatu Almas Hadyantari, ‘Pesantren Ekonomisini Güçlendirmede Tarımsal Vakıf Kullanımı’ konusunu tartıştı.

‘Sıfır atık içeren bir ekonomi sistemimiz olabilir ’

Hamad Bin Khalifah Üniversitesi'nden Prof. Dr. Tariqullah Khan Perşembe günkü ilk açılış konuşmasını “Ekonomi ile Ekolojiyi İyileştirme” yoluyla “İslami Ekonomi ve Finans için Covid-19 Sonrası Eksen” temasıyla verdi. Küresel GSYİH Kaybı ile sonuçlanan salgının bir sonucu olarak küresel bir ani duruşu işaret etti. Pandemi ile Para ve Maliye Politikası arasındaki ilişkiyi ele alan Prof. Dr. Khan, ekonominin ekolojiyi yok ettiğini söyledi. Khan, “meezan”'ı evrensel denge ve doğaya dayalı döngüsel bir ekonomi olarak önerdi ve bireysel bir yaşam tarzı reformunu ve doğaya dayalı dairesel etkili iş kriterlerini benimseyerek,

İslami sosyal finans ve İslami bankaların kaynaklarını harmanlayıp KOBİ'ler için büyük faizsiz krediler oluşturarak, sükutu müsamaha ile değiştirerek ve düzenleyiciler, sosyal finansman ve İslami bankalar arasında fikir birliğine ulaşarak sıfır atık ile ekonomik bir sisteme sahip olabileceğimizi vurguladı.

‘İslami finans tüm kaynakları reel ekonomiye geri getirebilir’

İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Prof. Dr. Monzer Kahf, bu ekonomik krizin dünyadaki finans faaliyetleri ile ilgili olarak uyandırma çağrısını ve İslami finansın bununla ilgisini ele aldı. Kahf, pandemi ile ilişkili ekonomik krizin önde gelen sonuçlarını, önümüzdeki yıllarda çoğu gelişmiş ülkede bile küçülme ve benzeri görülmemiş işsizlik seviyesi olarak sıraladı.

Bu salgının yeterli tıbbi arz ve araştırmanın yanı sıra gıda tedarik zincirinin eksikliğini gösterdiğini vurgulayan Prof. Dr. Kahf, 100 yıllık şirketlerin bile iflas ettiğini, tıbbi tedarik ve hizmet ve ilaç fiyatlarının ise bu süreçte yükseldiğini söyledi.

Sorunun kaynağına değinerek, bunun finansal kaynakların ve çok sayıda yüksek nitelikli insan kaynağının tıbbi araştırmalar ve gıda üretimi dışındaki üretken olmayan faaliyetlere sürüklenmesiyle başladığını söyledi. İslami finansın tüm kaynakları reel ekonomiye geri getirebileceğini belirten Kahf, İslami finansın sadece gerçek piyasa faaliyetlerine finansman sunmak konusunda ısrarcı bir yaklaşım benimseyerek her zamankinden daha doğru yolda olduğunu söyledi.

İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik

Konferansın beşinci gününde “İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik” başlıklı ilk sabah oturumlarına İZÜ'den Dr. Ruslan Nagayev başkanlık etti. “Tüketici Perspektifinden Döngüsel Ekonominin Ampirik Karşılaştırmalı Bir Çalışması: Malezya ve Türkiye” başlıklı konuşmasında, Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nden Muhammed Tahir Jan, Türkiye ve Malezya arasında bir karşılaştırma yaparak döngüsel ekonomi kavramını inceledi. “Python Pandalar Kullanarak Finansal Kriz Sırasında Sermaye Yapısına Etkisinin Analizi: Şer’i Uyumlu Şirketlerden Kanıtlar” başlıklı konuşmasında Eskişehir Osmangazi Üniversitesi'nden Nor Khadijah Mohd Azhari, Şer’i Uyumlu Şirketlere (SCC) odaklandı.

Daha sonra “Banka Seçimi - Gambiya'daki Bireysel Bankacılık Müşterilerinin Dini Hassasiyetinin Bir Ölçüsü” başlıklı konuşmasında, İbn Haldun Üniversitesi'nden Baboucarr Mbowe, Gambiya'daki bireysel banka müşterilerinin banka seçimi faktörlerini inceledi. Kırgızistan Bolgar İslam Akademisi'nden Abdurashid Zhoraev, “İslami Bankacılık Sektörünün Zorlukları: Kırgız Cumhuriyeti Örneği” başlıklı bir konuşma yaptı. “Türkiye'deki İslami ve Konvansiyonel Bankaların Finansal İstikrarı” konulu konuşmasında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Ali İdris Abdalslam, Türkiye'deki İslami ve konvansiyonel bankaların finansal istikrarını karşılaştırdı. “İslami Finansta Toplum Dostu Olarak Finansman” başlıklı konuşmasında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Aisha Ahmed İslami finansmanı bir finans biçimi olarak ele aldı.

İslam Sisteminde Kâr Amacı Gütmeyen Sektör ve 4. Sanayi Devriminde Rolü

Paralel oturum, “İslam Sisteminde Kâr Amacı Gütmeyen Sektör ve 4. Sanayi Devrimindeki Rolü” teması etrafında toplandı. “Hac'ın Finansal Güçlüklerinin Üstesinden Gelmek İçin Bir Model Önerisi: Türkiye Hac Fonu” başlıklı konuşmasında İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden İbrahim Guran Yumusak, Hac sürecini çevreleyen zorlukları detaylandırdı. “Sağlık Kaynaklarının Sağlanmasında Vakıf'ın Sorunlar ve Zorlukları” başlıklı bir konuşmada, Endonezya Bankacılık Okulu'ndan Sulistyowati Sulistyowati, sorunlarını ve zorluklarını belirleyip ayrıntılandırarak sağlık sektörü için vakıf kavramını canlandırmaya çalıştı.

“Sosyal Finansmanı Endonezya'daki İslami Bankacılık Sistemine Dahil Etme: Reel Ekonomiye Doğru” başlıklı bir konuşmada, Endonezya Finansal Hizmetler Kurumu'ndan Ahmad Soekro Tratmono, geleneksel ve İslami bankacılığın reel ekonomide ve özellikle yoksullukla mücadelededeki rollerini yerine getirmedeki performansını karşılaştırarak İslami bankacılık entegrasyonu oluşturma olasılığı hakkında bilgi edinmek için standart ekonometrik modeli kullanarak bir model oluşturmaya çalıştı.

Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi'nden Cem Korkut’un “İslami Mikrofinans ve Mikro Girişimci Mekanizmasının Kodları ve Zihniyeti: Tarihten Bugüne” konuşmasının ardından New Orleans Üniversitesi'nden M. Kabir Hassan “Sürdürülebilir Kalkınma için Bir Araç Olarak Qard Hasan (Faizsiz Kredi) - Küresel Kanıt” başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi.

Döngüsel Ekonomi

Öğleden sonraki oturumların ilki Setif 1 Üniversitesi'nden Walid Hamache, Algiers 3 Üniversitesi'nden Boussaada Said, Bechar Üniversitesi'nden Soufyane Benabdelaziz, Gharda Üniversitesi'nden Lakhdari Ghadjer, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Suheil Hawamdeh ve Setif 2 Üniversitesi'nden Mohamed Bouzidi Chiter’ın katılımıyla, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi’nden Dr. Ashraf Dawabah başkanlığında, “Döngüsel Ekonomi” teması altında Arapça yapıldı.

Çok Boyutlu Kalkınma ve Yoksullukla Mücadele

Sakarya Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mahmut Bilen'in başkanlığını yaptığı “Çok Boyutlu Kalkınma ve Yoksullukla Mücadele” temalı oturum ilk önce Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi'nden Abdullahi Abubakar Lamido'yu “Vakıf Ekonomisinde Değişen Paradigmalar: Sosyo-ekonomik Araştırma ve Geliştirmede Yenilenen Odaklara Doğru” başlıklı konuşmasıyla ağırladı. Uluslararası İslam Üniversitesi, Malezya oturuma “Hifdh Al-Mal (Serveti Koruma) Endeksi ile Sürdürülebilir Ekonomik Kalkınmanın (SED) Ölçülmesi: Seçilmiş İTT Ülkelerinden Kanıtlar” başlıklı kapsamlı bir konuşmayla katıldı.

Daha sonra İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Barae Dukhan ve Oxford Üniversitesi'nden Haithem Kader sırasıyla “İslami Perspektiften Mutluluk Endekslerinin Eleştirel Analizi” ve “İnsan Refahı, Ahlak ve Ekonomi: İslami Bir Perspektif” başlıklı konuşmalara katıldılar. Son olarak İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Mehmet Bulut, “Yeni Bir Ekonomik Kalkınma Paradigması: Sürdürülebilirlik ve İslam” konuşmasında döngüsel ekonomi ve sürdürülebilir kalkınmadaki aktif kurumları İslam ekonomisi çerçevesinde inceledi.

“İslami bankacılık Pakistan’da hızlı büyüyor”

12. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı’nın altıncı gününde de katılımcılar önemli isimleri dinleme fırsatı buldu. Bu isimlerden biri de Pakistan Ekonomi Bakanı Dr. Abdul Hafeez Shaikh’ti. İslami finansmanın, gelişmekte olan ülkelere küresel finansal zorluklarla başa çıkmalarına yardımcı olma potansiyelini vurgulayan Shaikh, İslami bankacılığın Pakistan'da hızla büyüdüğüne dikkat çekti. Koronavirüsün tüm dünyayı etkisi altına aldığını vurgulayan Shaikh, ihracat ve gelirlerin Pakistan'da olumsuz etkilendiğini, imalat ve diğer sektörlerin de zarar gördüğünü söyledi. Hükümetin bir korona yardım fonu kurduğunu ve bu zor zamanda destek sağlamak için 16 milyon aileye nakit aktardığını bildiren Shaikh, Pakistan ve Türkiye'nin siyaset, ticaret ve halkın bağlılığını kapsayan çok samimi ilişkilere sahip olduklarının altını çizdi. İki ülke arasında ikili ilişkileri daha da güçlendirmek için B2B ilişkilerini desteklemeye ve ekonomileri harekete geçirmeye çalıştıklarını da sözlerine ekledi.

Shaikh, “Bu forumda paylaşılan bilgi ve uzmanlık, kolektif anlayışı geliştirmeye, anlayışımızın sınırlarını genişletmeye ve karşılaştığımız krizi aşmak ve sürdürülebilir ekonomik büyümeyi teşvik etmek için İslami finansın muazzam potansiyelinden yararlanmaya önemli ölçüde katkıda bulunacaktır” dedi ve yeni yaklaşımla İslam endüstrisinin temelinin büyüdüğünü ve genel bankacılık sektöründeki payının da arttığını vurguladı.

Ortak iş birliği araştırmalarına ve İslami mikrofinansa ve fintech altyapısının konuşlandırılmasına özel bir önem verilmesi gerektiğini vurgulayan Bakan Shaikh, “İslami finans, borç güdümlü geleneksel bankacılık altyapısına uygun bir alternatif sunuyor” dedi.

"BM SKH'leri Makasid-ı Şeria ile uyumludur"

‘COVID-19 Pandemisi: İslami Finans için Sürdürülebilirlik Gündemini Derinleştirme Fırsatı’ başlıklı bir konuşma yapan, Küresel İslami Finans Üniversitesi'nden (INCEIF) Prof. Dr. Azmi Omar, COVID-19'un ekonomik büyüme ve BM SKH'leri üzerindeki etkisinin yanı sıra finansal sektörün pandemiye verdiği düzenleyici çözümler üzerine odaklandı.

COVID-19 pandemisinin tüm bölgelerdeki büyümeyi olumsuz etkileyeceğini dile getiren Prof.Dr.Omar, Malezya'nın 2020 GSYİH büyümesinin yüzde -2 ila yüzde 0,5 arasında tahmin edildiğini de sözlerine ekledi. Prof. Dr. Omar serbest çalışan bireylerin, mikro işletmelerin ve KOBİ'lerin ciddi şekilde etkilendiğini söyledi. COVID-19'un BM'nin 17 Sürdürülebilir Kalkınma Hedefi üzerindeki etkisine değinen, Omar tüm hedeflerin etkilendiğini söyledi ve özellikle eğitimin yüz yüzeden çevrimiçi platforma geçtiğinin fakat her öğrencinin, özellikle kırsal alanlardaki öğrencilerin internet erişimi olmadığının altını çizdi.

Düzenleyici makamların, özellikle de para politikasının durumu düzeltmek için aldığı önlemlere işaret eden Omar, salgının aynı zamanda likidite, kârlılık, sermaye ve personel açısından İslami finans kurumlarını da etkilediğini söyledi.

Omar, BM SKH’lerinin Makasid-ı Şeria ile uyumlu olduğunu ve salgının küresel ekonomiyi düşük karbonlu, daha dengeli ve daha adil bir geleceğe (döngüsel ekonomi) doğru hareket eden adil ve daha yeşil bir şekilde yeniden inşa etme fırsatı sunduğunu ileri sürdü. Entegre bir fintech platformunun e-ticaret, p2p finansmanı, kitle fonlaması, vev zekat/sadakadan oluşması gerektiğini, İslami fintech'in finansal içerme ve finansal sağlığı artırmayı amaçladığını ekleyerek yoksulluk, açlık, eğitim ve cinsiyet sorunları ile başa çıkmak için sosyal Sukuk ihraç edilmesini önerdi.

İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik

‘İslami Finans, Güçlendirme ve Sürdürülebilirlik’ başlıklı oturuma ise IRTI'dan Dr. Türkhan Ali Abdul Manap başkanlık etti. ‘Helal Tedarik Zincirinde Dijitalleşme Yoluyla Sürdürülebilirliğin Geliştirilmesi’ başlıklı konuşmada Singapur Stellar Consulting Group'tan Hazik Mohamed, Filo yönetimi, birlikte çalışabilirlik, gerçek zamanlı izleme ve tedarik bütünlüğüne odaklandı.

‘Seçili Balkan Ülkelerinde İslami Finansın Gelişimi: Beklentiler ve Zorluklar’ başlıklı konuşmasında Uluslararası Saraybosna Üniversitesi'nden Edib Smolo ise Bosna-Hersek, Hırvatistan ve Arnavutluk'taki İslami finans gelişimini inceledi.

“Veri Madenciliği Kullanan Küçük İşletmeler için Sürdürülebilir Bir İş Modeli Geliştirilmesi’ başlıklı konuşmada, Institute of Business Administration’dan (IBA) Syed Waqas Ahmed, sürdürülebilirlik merceğinden seküler ve laik olmayan iş yaklaşımları arasında bir karşılaştırma sundu ve bunu dünyadaki KOBİ'lerin başarısı ve başarısızlığıyla ilişkilendirdi. ‘Endonezya'da İslami Finansal İçermeyi Artırmak İçin İslami P2P Finansman Geliştirme Stratejisi’ başlıklı konuşmasında, Endonezya'nın IPB Üniversitesi'nden Resfa Fitri, İslam Şeriat ilkelerine dayanan finansal inovasyon platformlarından biri olarak İslami P2P finansmanına odaklandı. Daha sonra Uluslararası İslam Üniversitesi İslamabad'dan Prof. Muhammed Tahir Mansoori, ‘İslami Finansta Makasid-ı Şeria: Pakistan Özelinde İslami Bankacılık Sektörünün Makasid Temelli Değerlendirmesi’ konulu bir konuşma yaptı. Bunu ‘Endonezya'da İslami Bankacılığın Gelişimi Üzerine Politik İktisadın Yeniden Bağlamlandırılması: Kurumsal Ekonomiden Yeni Perspektifler’ konulu konuşması ile SEBI School of Islamic Economics’den Sigit Pramono izledi.

SKH'ler ve İslam Ekonomisinin Rolü

‘SKH'ler ve İslam Ekonomisinin Rolü I” başlıklı paralel oturuma ise IZU'dan Dr. Rümeysa Bilgin başkanık etti. Business Trisakti Üniversitesi'nden Deden Misbahudin Muayyad ‘Blockchain Tabanlı Para Vakfı: Vakıf’ın Geleceğine Doğru’ başlıklı bir konuşma gerçekleştirdi. ‘Ulusal Vizyon 2035 için Enerji Kullanma: Negara Brunei Darüsselam’de Sürdürülebilir Kalkınmaya Doğru’ başlıklı konuşmasında Çağdaş İslam Araştırmaları Akademisi'nden (ACIS) Raudha Ramli, Negara Brunei Darussalam'daki sürdürülebilir gelişimi gözden geçirdi.

Jamia Millia Islamia'dan Sheeba Naaz ‘WANA Bölgesi Özelinde Sürdürülebilir Kalkınma Hedefleri Açısından İslami Finansın Analizi’ başlıklı bir konuşma yaparken, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Ramadhani Mashaka Shabani, konuşmasını ‘UNDP Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerinin Ötesinde Makasid Temelli Zekat’ etrafında şekillendirdi. Bu arada İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Süheyib Eldersevi, ‘Makasid-ı Şeria’ya Ulaşmada Vakfın Rolünün Niteliksel Analizi’ başlıklı konuşmayı yaptı. İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Salim Refas ise ‘Radikal Mülkiyet Vergisi, Ulaşım ve Arazi Kullanım Planlaması Politikaları’ doğrultusunda ‘İİT ülkelerinde Mega Şehirlerin Sürdürülebilirliği’ konusuna odaklandı.

“İslami finans, ekonomik faaliyetleri ve girişimciliği canlandırarak topluma değer katar”

Açılış konuşmasında, New Orleans Üniversitesi'nden Prof. Dr. M. Kabir Hassan, İslami finans ve etik finansın yakınsamasına odaklandı ve İslam ekonomisini, ilahi bilgi kaynaklarına dair insan anlayışının ekonomik sorunların incelenmesine entegre eden bir sosyal bilim olarak tanımladı. İslami finansın, yoksulluğu ve eşitsizliği ele alırken, kapsamlı insani gelişmeyi teşvik ederek ve adaleti savunarak ekonomik faaliyet ve girişimciliği canlandırıp topluma değer kattığını belirten Prof. Dr. Hassan, İslami finansın, bireylerin ve toplumların yaşam ve çevre koşullarını iyileştirmelerine yardımcı olmayı amaç edinen özellikleri dolayısıyla sosyal sorumluluk içeren faaliyetlerde bulunması gerektiğini söyledi.

Bu iki kavram arasında özellikle finansal istikrara katkıları açısından benzerlik ve farklılıklara değinerek, uzun vadeli yönelim ve sürdürülebilirlik, etik değerler, ekonomik refah ve gelecek nesillerin çıkarlarının korunması ile ilgili ortak hedefleri paylaştıklarını söyledi. Etik finansın çevreye öncelik verdiğini ve topluma değer kattığını işaret eden Prof. Dr. Hassan, İslami finansın güçlü finansal istikrar unsurları ile reel ekonomiye güçlü bir şekilde bağlı olduğunu belirtti ve İslami finansın karşılaştığı zorlukları iletişim, güven, yenilik ve yetenek boşlukları olarak listeledi.

‘İslam ekonomisi geleneksel ekonomik disiplinden çok az alabilir”

Ankara Sosyal Bilimler Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mabid Aljarhi konferansın son açılış konuşmasında analitik İslam ekonomisinde ne öğretileceği hakkında bazı fikirler paylaştı. İslam ekonomisi ve finansının yolculuğu ve zorlukları hakkında bilgi veren Prof. Dr. Aljarhi, İslam ekonomisinin genel yaklaşım dışında geleneksel ekonomi disiplininden çok az alabileceğini söyledi.

“İlk önce iktisatçıları yeni klasik iktisatta reform yapma zorunluluğuna ikna etmek için elimizden geleni yapmamız gerekiyor” diyen Aljarhi, temelde hatalı bir arz ve talep analizi kullanarak bazı İslam ekonomisi teorilerini inşa etmenin zor olduğunu vurguladı.

SKH'ler ve İslam Ekonomisinin Rolü

IZU'dan Prof. Dr. Ahmet Faruk Aysan tarafından yönetilen paralel oturumlardan ilki “SKH'ler ve İslam Ekonomisinin Rolü II” temasına odaklandı. Oturumun ilk konuşu Anadolu Üniversitesi'nden Ramatu Ussif, “Finansal İçerme: Sürdürülebilir Kalkınma Hedefine Ulaşmada İslami Finansın Rolü” başlıklı bir konuşma yaptı. Daha sonra oturum, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Mustafa Helvacıoğlu’nun “İslam Ekonomisi Perspektifine Dayalı SKH'lerin Ekonomik Boyutlarının Eleştirel Bir Analizi” ve ardından İktisat Fakültesi ve Mataram İşletme Üniversitesi'nden Mansur Afifi'nin “İslam Ekonomisinin SKH'lerin Başarısının Desteklenmesine Katkısı” başlıklı konuşmalarıyla devam etti.

Oturumun ilerleyen saatlerinde Universitas Malikussaleh'den Rani Puspitaningrum, “Endonezya'daki Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerine (SDG'ler) ulaşmak için İslami Finansal Gelişmenin Rolü” başlıklı bir konuşma yaptı ve ardından İstanbul'dan Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Afaf Nassiri, İslam'ın gelişinden bu yana vakıfların Müslüman toplulukların sosyal ve ekonomik gelişmelerini sürdürmeye katkılarını “Vakıfların SKH'lere ve ilerleyiş yoluna dayalı analizi” başlıklı konuşmasıyla gözden geçirdi.

Zakatla İlgili Güncel Konular Masaya Yatırıldı

“Zakatla ile İlgili Güncel Konular” teması altında yapılan paralel oturuma Marmara Üniversitesi'nden Doç. Dr. İsmail Cebeci başkanlık etti. BAZNAS Stratejik Araştırmalar Merkezi'nden Aisha Putrina Sari, “Zakat Kullanım İndeksi Kavramı” başlıklı konuşmasında nitel ve nicel yöntemleri birleştiren Zakat Kullanım Endeksi (ZUI) adlı bir ölçüm aracına ayrıntılı bir genel bakış sundu. Malezya Uluslararası İslam Üniversitesi’nden (IIUM) Mohamed Aslam Mohamed Heneef “Malezya'daki Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmelerin (MSME) Tabiatı: Mevcut Durum, Zorluklar ve Zakat ve Vakfın Olası Rolü” konulu bir konuşma yaparken, Endonezya Üniversitesi'nden Fendhi Birowo, “Zakat'ın Hükümetin Finansal Performansına Etkisi: Endonezya'daki Aceh Eyaletinden Ampirik Çalışma” başlıklı konuşmasında zakatın Aceh’in finansal performansını nasıl etkilediğine dair ampirik kanıt sundu.

Oturum daha sonra Endonezya Universitesi’nde Dodik Siswantoro’nın “Zekat Kurumlarının Sosyal Medya Pazarlaması Etkinliği: Küresel Bir Karşılaştırma” ve ardından İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Nurgül Sevinç’in “Osmanlı İmparatorluğu'nda Zakat Uygulamaları” başlıklı konuşmalarıyla sonlandı.

İslami Finansta Güncel Şer’i Sorunları

Bu yılın Uluslararası İslami Ekonomi ve Finans Konferansı'nın son oturumu İstanbul Üniversitesi'nden Doç Dr. Yusuf Dinç başkanlığında “İslami Finansta Güncel Şer’i Sorunları” temasıyla yapıldı. Oturum Yussuf Charles Yussuf'un “Şer’i ve Maslahah Perspektiflerinin Amaçları Kapsamında Döngüsel Ekonomi İlke ve Kavramının Eleştirel Değerlendirilmesi” başlıklı konuşmasının ardından Ilorin Üniversitesi'nden Abdul-Razzaq Alaro'nun Nijerya'nın İslami finansmanına kapsamlı bir bakış sunduğu “Nijerya'daki İslami Finansal Kurumlarda Ürün ve Hizmetlerin Değerlendirilmesi” başlıklı konuşmasıyla başladı.

İbn Haldun Üniversitesi'nden Omar Kackhar, “Tam Teşekküllü İslami Bankalarda Şer’i Kurulunın Çeşitlilik Özelliklerini Keşfetme” başlıklı bir konuşmada tam teşekküllü ticari İslami bankalarında (FFCIB'ler) Şer’i kurulların çeşitliliğini inceledi. İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden İbrahim Güran Yumusak “Türkiye'deki Katılım Bankaları’nın AAOIFI Muhasebe Standartlarına Uyumu Üzerine Bir Değerlendirme” sundu. Uluslararası İslam Üniversitesi'nden Sodiq Omoola, “Dijital Mülkün Şer’i Uyumlu Fintech'te Etkileri: Yasal Bir Analiz” başlıklı konuşmasında şer’i uyumlu fintech ortamlarındaki dijital varlıklar için yasal bir analiz sundu. Son olarak, “Batı Hukuk Sistemindeki Güven Yasası'na Kıyasla Vakıf Yaratmanın Hukuki Kapasitesinin Esasları” konulu bir konuşmada, İstanbul Sabahattin Zaim Üniversitesi'nden Abdul Samad Keramat, vakfın İslam toplumunun refahı için rolünü detaylandırdı.

Konferans ilk kez çevrimiçi yapıldı

Kapanış oturumu, İstanbul S. Zaim Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Bulut'un başkanlığında IRTI'den Dr. Salman Syed Ali, INCEIF'den Prof. Dr. Azmi Omar, İstanbul S. Zaim Üniversitesi’nden Prof. Dr. Arif Ersoy ve New Orleans Üniversitesi'nden Prof. Dr. Kabir Hassan’ın katılımıyla gerçekleşti.

Konferansı özetleyen Prof. Dr. Bulut, 12. Uluslararası İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı’nın (ICIEF) 14-20 Haziran tarihlerinde çevrimiçi olarak gerçekleştirildiğini, bu kadar büyük bir uluslararası konferansta ilk kez sosyal medya ve modern teknolojinin bu kadar kapsamlı kullanıldığını söyledi. Konferansın, 4'üncü Sanayi Devrimi Dönemi'nde sürdürülebilir kalkınma sorunlarına İslam ekonomisi ve finansı açısından çözüm bulmaya çalışırken, bilim adamları, politika yapıcılar, uygulayıcılar arasında diyalog, tartışma ve değişim için gerekli bir platform sağladığını belirten Bulut, yedi günlük etkinlik boyunca, bugün yaşadığımız dünyanın dünden daha fazla İslam ekonomisi ve finansı modellerine ve sistemlerine ihtiyaç duyduğu kararını benimsediğini söyledi ve ayrıca COVID-19'un katılımcı örgütler ve Müslüman ülkeler üzerindeki etkisini ve konferans sırasında salgını karşı sunulan önerileri vurguladı.

Prof. Omar, COVID-19 salgını nedeniyle konferansın ilk kez çevrimiçi olarak gerçekleştiğini söyledi. “İslam ekonomisi ve finansında araştırma gündemini zorlamaya devam etmeli ve dünyanın farklı yerlerinden teorik, uygulamalı ve politika araştırması yapmak için daha fazla genç araştırmacı getirmeliyiz” dedi ve ekledi: “İçinde bulunduğumuz durumda, dünyaya İslam ekonomisinin bu soruna bir çözümü olduğunu ve İslam ekonomisinin şer’i ilkesi, adalet ve etik üzerine kurulu olduğunu göstermeliyiz” dedi.

Ersoy, bu konferansın önemli bir dönemde gerçekleştiğini ve bugün dünyanın hem ekonomik hem de sosyal açıdan birçok sorunla karşı karşıya olduğunu belirtti. Ayrıca, bu konferansın dünyanın sorunlarını çözmek için çözümler sunduğunu ve tarihin bu tür felaketlerin hakim sistemi değiştirdiğini ve bazı yeni değişiklikler ortaya koyduğunu göterdiğini vurguladı. Ersoy, akademisyenlerin konferans çerçevesinde dünyanın karşılaştığı sorunları tartışmak için yedi gün boyunca bir araya geldiğini söyledi ve bir problemi çözmenin sorunun nasıl çözüleceğine inanmak, bilimsel yöntemleri düşünmek, teorileri ve çözümü tartışmak için bir araya gelmek ve uygulamak noktasında dört aşaması olduğunu sözlerine ekledi. “Bugünün hakim sistemi bir sorunu çözme yeteneğini kaybetti. Bu noktada İslam ekonomisi bazı çözümler vaat ediyor,” dedi.

Prof. Dr. Hassan, konferansa sunulan bildirilerin tüm alanları kapsadığını, bu konferansın dünyanın farklı bölgelerine ulaşmak için daha demokratik ve kapsayıcı olması gerektiğini söyledi. Diğer yandan, Dr. Syed Ali iyi fikirlerin olduğunu, ancak bunların tek başına yeterli olmadıklarını ve uygulama için zorlanmaları gerektiğini söyledi ve teknolojinin İslami ekonomi ve finans üzerindeki etkisinin önümüzdeki konferanslarda daha fazla tartışılması gerektiğinin de altını çizdi.

Dünyanın İslam ekonomisi ve finansı temelli model ve sistemlere ihtiyacı var

Konferansta, Yeni Bir Dünya Düzeni'nin şekillendiğinin altının çizildiğine vurgu yapılan sonuç bildirgesinde Müslüman ülkelerin küresel forumlarda ve karar alma süreçlerinde durumlarını ve temsilciliklerini korumak ve geliştirmek için ittifaklar kurma zamanı geldiği, ‘Ümmet’ kavramının desteklenmesi gerektiğinin de üzerinde duruldu.

İslam Ekonomisi ve Finansı Konferansı’nın sonuç bildirgesinde şu maddeler yer aldı:

  • Bugün dünyamız İslam Ekonomisi ve Finansı temelli model ve sistemlere dünden daha fazla ihtiyaç duymaktadır İslam ekonomisi ve finansı insana, insan odağına dayanır. Doğal olarak insani bir ekonomi ve finanstır. Sadece İslam ülkeleri değil, dünyanın geri kalanı da bu zengin mirastan kaynağını alan paradigmaya, modellere ve sistemlere ihtiyaç duymaktadır.
  • Konferans organizatörleri ve katılımcıları Covid19'dan muzdarip olanlara en derin sempatilerini dile getiriyor ve bu salgına yenik düşen şehitlerin ailelerine başsağlığı diliyorlar. Kendi yaşamları için ciddi riskler bulunmasına rağmen en ön safta özveri ile hizmet ederek binlerce insanı kurtaran sağlık çalışanlarına saygılarını sunuyorlar. Ayrıca, kısıtlı bütçe imkanlarına rağmen, duruma uyak uyduran ve bu zorlukla yüzleşmek için mali destek sağlayan Müslüman ülkelerin hükümetleri için takdirlerini kaydediyorlar.
  • Katılımcılar, COVID-19'un düzenli sağlık bütçelerinin (tedavi ve sağlık araştırmaları için) çok düşük olduğuna ve bu tür bir acil durum anında çok fazla baskı uyguladığına yönelik bir uyarı gönderdiğini belirtmiştir. Temel ihtiyaçlardan biri olan sağlık sektörüne düzenli kaynak sağlanmasına yönelik mali reform acilen gereklidir.
  • Pandemi, bu tür acil durumlara hazırlıklı anlamında etkililiği ve dayanıklılığı test etmiştir. Konferans, küresel toplumun bu tür salgınlarla yüzleşmek için gerekli işbirliği ve çok taraflılık ruhunu göstermediğini kaydeder. Konferans, yerel, bölgesel, ulusal ve uluslararası düzeylerde işbirliği kuruluşlarının kurumlarının güçlendirilmesi çağrısını yapar.
  • Konferans, yaşlıların, temel sosyal haklardan mahrum ve azınlık topluluklarının en çok zarar gördüğünü ve bu tür güvenlik açıklarının, en savunmasız nüfus katmanları için kamu politikası hedefleri belirlenerek önlenmesi çağrısında bulunduğunu belirtti. Bu bağlamda Konferans, Zekat, Vakıflar, Sadaka, Karzı Hasen, Kafalah, güçlü bir aile kurumu, mahalle yardım teşkilatları gibi İslami kurumların, normal durumlarda olduğu kadar acil durumlarda da zorluklara karşı koruma yolları sunduğunu kaydetti. Bu kurumlar, özellikle KOBİ'ler, eğitim, düşük maliyetli konutlar ve nüfusun az gelişmiş kesimlerinin güçlendirilmesi için finansal içerme, amaca yönelik girişimciliği teşvik etmek için İslami bankalarla birlikte çalışmalıdır.
  • Konferans ayrıca, ekonomik olarak sıkıntı yaşayan ve borçların rahatlatılmasını isteyen borçlular için İslami ilkelere de dikkat çekilmesi çağrısında bulundu. Kur'an-ı Kerim tarafından verilen kılavuz “Birisi sıkıntı yaşıyorsa, o zamana kadar erteleme (veya borç geri ödemesi) olsun. Ancak, sadaka olarak hakkınızdan verirseniz, o zaman sizin için daha iyi olduğunu biliyor olsaydınız ”[Q2: 280], bankalar, uluslararası finans kuruluşları ve gelişmiş ülkeler için savunmasız bireyler, şirketler ve devletler için borç tahliyesi sağlamak gibi durumlarda en uygun olanıdır. Devam eden ‘bazı’ önlemler var ama çok daha fazlasına ihtiyaç duyulabilir.
  • Konferans,ekonominin sadece kıtlığın nasıl çözüleceği ile değil, sosyal ikilemleri nasıl çözüleceği ile ilgili olduğu hususunda araştırmacıları düşünmeye sevk etti. Kıtlığın kendisi yanlış çözümlerin bir sonucudur. Bu çerçeve doğal olarak İslam ekonomisi ve finansının ilkelerini içermektedir.
  • Konferans, Yeni Bir Dünya Düzeni'nin şekillendiğini kaydetti. Müslüman ülkelerin küresel forumlarda ve karar alma süreçlerinde durumlarını ve temsilciliklerini korumak ve geliştirmek için ittifaklar kurma zamanı gelmiştir. ‘Ümmet’ kavramının desteklenmesi gerekir.
  • Konferans, Yapay Zeka, Büyük Veri, Fintech gibi teknolojik atılımların yanı sıra sosyal medyanın ve döngüsel ekonomiye geçişin artan önemiyle gelişen platform kapitalizminin ortaya çıkışını not ediyor. Bu tür teknolojilerin ortaya çıkması toplumlarımızın ve medeniyetlerimizin geleceğini belirleyecektir. Tüm paydaşlar, ortaya çıkan küresel durumda ortak refah ve sürdürülebilirlik için bu teknolojik gelişmelerin sunduğu risklere ve fırsatlara cevap vermelidir.
  • Konferans, sürdürülebilir kalkınmanın önemli bir yönünün çevre ve ekoloji ile ilgili olduğunu vurgulamıştır. GSYİH'nın kör takibi, küresel ısınma, endüstriyel atıkların güvensiz şekilde bertaraf edilmesi ve yenilenebilir enerjinin aşırı kullanımının gelecek nesillerin çıkarlarının ihmal edilmesi gibi birçok soruna yol açmıştır. Daha fazla 'insancıl' politika benimsemek için tüm geliştirme sürecinin yeniden değerlendirilmesi gerekmektedir.
  • Konferans, araştırma ve öğretim kurumlarının, tarihin gelecekteki seyrini şekillendirmede ve toplum hizmetinde önemli rolünü vurguladı. Bu kurumlar, bazıları bu konferanstaki tartışmalardan ortaya çıkan ve yukarıda vurgulanan gelecekteki zorlukları karşılamak için yeni dersler (hem lisansüstü hem de lisans düzeyinde) ve özellikle döngüsel / ekolojik ekonomi geçişinde araştırma projeleri tasarlamalıdır.
  • Katılımcılar, genel olarak Türkiye halkına ve hükümetine ve İZÜ Rektörü, İZÜ öğretim üyeleri ve konferansın yönlendirme, akademik ve yürütme komitelerine zor şartlar altında diyalog ve tartışma için bu fırsatı sağladıkları ve özellikle konferans için yapılan mükemmel düzenlemeler için içten teşekkürlerini sunarlar.