Osmanlı'da Birey, Millet, Devlet, İktisadi ve Sosyal Yapı Çalıştayı


“Osmanlı`yı Yeniden Düşünmek ve Anlamak: Osmanlı Devleti’nde Birey, Millet, Devlet, İktisadi ve Sosyal Yapı” başlıklı çalıştay 7 Mayıs 2015 Perşembe günü İZÜ Merkez Kampüsümüzde düzenlendi. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası desteğiyle İktisat Bölümüzün düzenlediği etkinliğe, yurt içinden konuyla ilgili seçkin akademisyenler katılım gösterdi. Rektörümüz Prof. Dr. Mehmet Bulut’un moderatör olduğu etkinliğin konuşmacıları; Akademisyenimiz Prof. Dr. Mehmet Mehdi İlhan, İktisat Tarihçisi Prof. Dr. Şevket Pamuk ve eski Vatikan Büyükelçimiz Kenan Gürsoy oldu.

Osmanlı Devleti’nde sosyo-ekonomik yapının irdelendiği çalıştayın konu başlıkları; Osmanlı Devleti’nde Birey ve Toplum, Osmanlı Devleti’nde Toplum ve Devlet, Osmanlı Devleti’nde Sosyal Yapı olarak belirlendi. 

Etkinliğin moderatörlüğünü yapan Rektörümüz Prof. Dr. Mehmet Bulut açılış konuşmasında, Osmanlı Devleti’nin sosyo-ekonomik yapısının bugün iyi incelenmesi gerektiğine dikkat çekti. Osmanlı’yı yeniden değerlendirmenin günümüz siyasi ortamında ne kadar önemli olduğuna dikkat çeken Rektörümüz; “Bugün Türkiye’de siyasal sistemi tartışıyoruz. Ancak siyasi bir meseleyi iyi anlayabilmek için en az 100 yıllık bir zaman dilimine bakmak gerekir. Tarihe ne kadar geniş perspektiften bakarsak, süreçleri o kadar iyi değerlendiririz” dedi.

Çalıştayın ilk konuşmacısı bu yıl açılan Sosyoloji Bölümüzün kurucularından Prof. Dr. Mehmet Mehdi İlhan oldu. Prof. Dr. İlhan Osmanlı Devletinde klasik dönem medrese eğitiminin detaylarını paylaştı. Klasik dönemde ilim ve ilmiye sınıfının toplum nezdindeki önemine dikkat çeken İlhan sözlerine şöyle devam etti; “Dönem dönem  Anadolu’da kadı yerine ilim adamlarına başvurulduğunu görüyoruz. Bu hala halkımızda gözlenen bir anlayıştır. İlim adamlarına değer verilir” dedi.

Etkinliğin ikinci konuşmacısı, Rektörümüz Prof. Dr. Mehmet Bulut’un da tez hocası olan İktisat Tarihçisi Prof. Dr. Şevket Pamuk oldu. Rektörümüz sözü Pamuk’a verirken, onu üniversitemizde ağırlamaktan duyduğu mutluluğu ifade etti. Prof. Dr. Pamuk, sanayi devrimi öncesinde Osmanlı iktisadi gelişimiyle ilgili bilgi verdi. Sanayi Devrimi öncesinde, iktisadi gelişimi için güçlü devletlere ihtiyaç olduğunu ifade eden Pamuk, Osmanlı Devleti’nin tüccarını yeterince destekleyemediğini söyledi. O dönemde devletin gücünün vergi toplayabilmesiyle doğru orantılı olduğunu söyleyen Pamuk, “17. ve 18. yüzyıllarda Osmanlı Devleti’nin yeterince vergi toplayamadığını görüyoruz. Bu sebeple de tüccarını ne iç ne de dış piyasada yeteri kadar destekleyemiyor. Bu ciddi bir sıkıntıydı” dedi. 

Çalıştayın son konuşmacısı eski Büyükelçi Kenan Gürsoy ise, Osmanlıda birey ve toplum konusunu ele aldı. Kenan Gürsoy şunları ifade etti; “Medeniyet tasavvuru dediğimiz şey, kültürün yüzeysel olarak gözlemlenebilen öğelerinden ibaret değildir. Bu kadar basite indirgenemez. Medeniyetler insanlara vaatlerde bulunur. Bir insan fikri ya da ümran fikri üzerinden bir vaatte bulunur. Bu bir tür çağrıdır. Ötekine kendini cazip göstererek ‘sen de bana katıl’ der. Tıpkı ‘din’in yaptığı gibi… Medeniyetler etik yaklaşım çerçevesinde birlik fikrini kendi içinde barındırmalıdır” dedi.