Sağlıklı Yaşa, Dinç Kal


Sağlıklı yaşamın olmazsa olmazları vardır. Dengeli beslenmek, yeterli uyku, fiziksel egzersiz, sakin ve tutarlı bir hayat temposu, duruluk içinde bir zihin yapısı bunların başında gelir.

Sağlıklı bir yaşam için olması gerekenleri sizin için sıraladık.

Huzurlu mutlu bir yaşam için alkol kullanmayın, sağlık kontrolüne gidin, sağlıklı beslenin, uyuşturucudan ve tütünden uzak durun, egzersiz yapın, iyi uyuyun, stresi uzaklaştırın ve kilonuzu kontrol edin.

   DENGELİ BESLEN

Yetersiz ve dengesiz beslenenlerin hareketleri ağır ve isteksizdir.  Aşırı zayıf veya şişman, pürüzlü, kuru, sağlıksız bir cilde sahiptirler. Sık sık baş ağrısından şikayet ederler ve iştahsız yorgun bir yapıya sahiptir. Zihinsel gerilik, hal ve hareketlerde dengesizlik ileri aşamada dengesiz beslenmenin işaretlerindendir. Bunun yanında obezite de genellikle dengesiz beslenmenin belirtisidir ve bir hastalık olarak kabul edilir. Kişinin yeterli ve dengeli beslenip beslenmediğini sadece dış görünüşüne bakarak karar vermek doğru değildir. Bunun için bilimsel araştırmalara ihtiyaç vardır. Araştırmalar toplumun önemli bir kısmının yetersiz ve dengesiz beslenmekte olduğunu gösteriyor. Dengesiz beslenmenin nedenleri araştırıldığı zaman, doğru beslenme ilkelerinin bilinmediği ya da göz ardı edildiği görülüyor. Bu sebeple dengesiz beslenmenin önlenmesinde beslenme eğitimi ile sağlıklı beslenme bilincinin kazandırılması önemli.

Uygun bir beslenme hem hastalığı önler hem de baş gösteren bir hastalığın iyileşmesini hızlandırır.  

 SAĞLIKLI BESLENMEK İÇİN ŞUNLARA MUTLAKA DİKKAT EDİN:

•  Normal vücut ağırlığında olun

•  Abur- cuburla ve tekdüze yiyecek içeceklerle beslenmeyin

•  Bir öğünde tıka basa değil en az iki öğünle beslenin

•  Kaynağı ve üretim süreci belirsiz gıdalarla değil, hijyenik gıdalarla beslenin

•  Yiyeceklerinizi rengini, tazeliğini, tadını ve kokusunu değerlendirerek seçin

•  Ambalajlı ürünlerin etiketlerini okuyup inceleyerek alın

 EGZERSİZ YAPIN

Egzersiz yapmak sağlıklı bir yaşamın vazgeçilmez unsurudur.  Kasları kuvvetlendirir, dayanıklılığı artırır, kalbi güçlendirir, dolaşımı düzenler, tansiyonu düşürür, sindirimi kolaylaştırır, fazla kalorileri yakar, uykuyu düzenler, hastalıklara karşı direnci artırır ve hastalıkları atlatma yeteneğini güçlendirir.

Fiziksel yararlarının yanı sıra egzersiz ruh halini iyileştirir, stresi atar ve zihinsel uyanıklığı artırır. Dış görünüşü değiştirerek özgüven ve özsaygıyı güçlendirir.

Doğru bir fiziksel aktivite için, tempolu yürüyüşten daha etkili bir egzersiz türü uygulayacaksanız önce uzman yardımı alın. Yumuşak tabanlı spor ayakkabı ile vücut terini emen rahat eşofmanlarla egzersiz yapın. Egzersize başlamadan önce ısınma ve soğuma hareketleri yapmayı ihmal etmeyin. Beden sınırlarınızı zorlamadan egzersiz yapın.

 HASTALIKLARDAN KORUNUN

Sağlık sorunlarını ortaya çıkmadan fark etmek, iyi ve uzun yaşamak açısından önemli bir stratejidir. Düzenli genel sağlık kontrolü yaptırın. Yaşınıza, sağlık geçmişinize ve doktor tavsiyesine göre düzenli aralıklarla sağlık kontrolü yaptırmak önemlidir.

Vücudunu tanıyan bir kişi kendi rutinlerini, uyku, iştah gibi değişiklik belirtilerini fark edip algılar. Böylece doktora başvurabilir. Sağlığı korumak, sağlık bozulduktan sonraki teşhis ve tedavi süreçlerinden çok daha az yıpratıcı ve çok daha ucuzdur. Bir hastalığın ortaya çıkmasını kolaylaştıran bazı etkenler vardır.  Bunların arasında değiştirilmeyen en önemli etken genetik yapıdır. Hasarlı gen almış olanlar, diğer kişilere göre bazı hastalıklarla daha erken tanışırlar. Bu kişilerin genetik yapılarını değiştirme imkanı olmadığına göre durumlarının farkında olup hastalığı önleyici, hafifletici ya da ortaya çıkmalarını geciktirici tdbirleri almaları gerekir.

Şeker hastalığı, kalp yetmezliği, koroner arter hastalığı (KAH), astım, kronik obstruktif akciğer hastalığı (KOAH), kronik karaciğer hastalıkları, depresyon ve kaygı bozukluğu,  bazı eklem hastalıkları (iltihaplı romatizma, kireçlenme vs.), hipertansiyon, multiple skleroz (MS), kronik böbrek yetmezliği sık rastlanan kronik hastalıklardır. Kronik hastalıklarla baş edebilmek hastalığı iyi yönetmekten geçer. Böylece hastanın yaşam kalitesi artar, sağlık harcamaları azalır.

 YAŞADIĞIN MEKANA DİKKAT ET

Ev, okul ya da iş tercih edilirken sağlık açısından sorun oluşturacak unsurlar göz önünde tutulmalıdır. Sağlıklı bir ev ortamı için boyadan eşyaların yerleştiriliş biçimine kadar her şeyin bedensel ve ruhsal sağlığınız  üzerinde etkili olduğunu unutmayın!

 DOĞRU GİYİSİLERİ SEÇ

Giysilerimiz hava, toz, ısı, ışık gibi dış etkenlerin vücudumuza zarar vermesini engeller. Giyinmenin temel amacı vücudu bu dış etmenlerden korumaktır. Kıyafet seçerken buna dikkat edilmeli, Sadece zevkinize ve görünüşünüze göre değil, çevre ve iklim şartlarına uygun kıyafetler seçin. Yaz aylarında koyu renkler giymeyin, güneş ışığını yansıtan açık renkli kıyafetler tercih edin. Sıcak havalarda teri emebilen kumaşlardan yapılmış kıyafetler kullanın. Alerjiyi tetikleyebilecek hammaddelerden yapılan kıyafetlerden kaçının. Güneş ışınlarına karşı şapka ve güneş gözlüğü kullanın. Cildinizi havasız bırakmayın, petrol ve yan ürünlerinden mamul su ve hava geçirmeyen kıyafetleri tercih etmeyin. Vücudunuzun ve dokularınızın nefes almasını sağlayan rahat ve sağlıklı giysileri tercih edin.

Ayakkabı seçerken: Ayağı sıkmadan kavrayan ve ayağın doğal kavislerini destekleyen ayakkabılar kullanın. Ucu sivri ayakkabılardan kaçının, ayak genişliğiyle uyumlu yuvarlak burunlu ayakkabılar seçin. Parmak uçlarınızın ayakkabı burnuna temas etmemesine dikkat edin.

 SİGARA VE ALKOL KULLANMA

Tütün ürünleri kullanımı hastalıklara ve erken ölümlere yol açar. Sigaraya başlayanlar, öksürür, baş ağrısı ve baş dönmesi çekerler. Bırakmak için ilk önce motivasyon gerekir. Bu alışkanlıktan kurtulmaya kesinlikle karar verin. İçtiğiniz sigara sayısını azaltmak nihai hedefiniz olmamalıdır. Evinizi sigaradan arındırılmış bölge ilan edin.

Alkol karar verme yeteneğini, kas kontrolünü ve görüşü zayıflatır. Hiçbir zaman içkili bir sürücünün arabasına binmeyin. Hamileyseniz içki içmeyin. Alkol cenine zarar verir. Dünya Sağlık Örgütü’nün verilerine göre bir kadeh alkol dahi bağımlılık kapısını açmaktadır.

 İYİ UYUYUN

Uyku vücudu güçlü, zihni uyanık tutar. Pek çok insan kronik uykusuzluk çeker ve bu nedenle fiziksel rahatsızlıklarla, zihinsel sorunlarla, yaralanma ve kazalarla karşı karşıya kalır. İhtiyaç duyduğunuz dinlenmeyi sağlamak için egzersiz yapın ve doğru yiyecekleri yiyin. Hindi ve süt ürünleri gibi bazı gıdalar triptofan içerdikleri için uyku getirir. Kafein almaya sınır koyun. Kahve, çay, kola, çikolata, soğuk ve sıcak içecekleri pek çoğu ve diyet ürünleri sizi ayık tutacak kafein içerir. Kafeinsiz içeceklere yönelin ve akşamları kafein almaktan kaçının.

Sağlıklı bir yaşam için uyku, yemek içmek kadar önemli bir ihtiyaçtır. Uyku sayesinde beden dinlenir, zihin yenilenir. Organlar kendini tamir eder. Herkes için geçerli olan sabit bir uyku süresi  yoktur. Bu süre kişiden kişiye, bünyeden bünyeye farklılık gösterebilir. Ancak insanların büyük bir bölümü için ortalama uyku süresi altı ile sekiz saat arasındadır. Bununla beraber insan hayatının farklı evrelerinde daha az veya daha çok uykuya ihtiyaç duyabilir. Gereğinden az veya çok uyumak sağlık açısından sakıncalıdır. Yaşam biçimi yeterli uykuya izin verecek şekilde planlanmalıdır. İdeal olanın gece uykusu olduğu unutulmamalıdır.

Uyku sorunları ruh sağlığını da etkilemektedir.

Her yaştan insanda uyku bozukluğu görülebilir. Uyku bozukluğu sadece gece boyunca uykusuz kalmak değildir. Aynı zamanda uykunun kalitesinin bozulmasıdır. Uyku bozukluğunun sebepleri şunlar olabilir:

•  Alkol ve sigara kullanmak

•  Kahve veya demli çay içmek

•  Kaygı, takıntı, yönetilemeyen stresli ortamlar ve gerilim

•  Bilgisayar başında geçirilen uzun saatler

•  Işık

•  Ses ve gürültü

•  Uykudan hemen önce egzersiz yapılması

•  Uykudan hemen önce yemek yenmesi

 Sessiz ve Karanlık Bir Yatak Odası

Yatak odasının mümkün olduğu kadar sessiz ve karanlık olması gerekir. Dışarıdan gelen gürültülere karşı kulaklık kullanın. Odanın serin ve nemli olması gerekir. Bol ve rahat gece kıyafetleri giyin. Yatma ve kalkma saatlerine dikkat edin. Her akşam aynı saatte yatıp her sabah aynı saatte kalkın. Yatmadan önce ağır yemekler yemeyin ve yoğun egzersiz yapmayın.

Yeşilay Sağlık, Eğitim ve Kültür dergisinden alıntıdır.

"Kent İçinde Bir Kampüs Üniversitesi"