Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Haftalık Ders Saati AKTS
Sistematik Kelam IISF 301A2016 - 2017T : 2+U : 023.0

T : Teori, U : Uygulama, L : Laboratuvar, AKTS : Avrupa Kredi Transfer Sistemi

Ön Koşul DersleriÖn koşul dersi yoktur.
Dersin DiliArapça
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüZorunlu
Dersin KoordinatörüYrd.Doç.Dr. Mustafa TEMİMİ
Dersi VerenlerYrd.Doç.Dr. Mustafa TEMİMİ, (Ayrıldı) Yrd.Doç.Dr. Mehmet RUZİBAKİ
Dersin Yardımcıları
Dersin Amacı Kelam ilminin düşünce sistemini oluşturan temel terim ve kavramların tahlillerini yapmak, bu terim ve kavramlarla diğer İslamî ilimlerin meselelerini karşılaştırmalı olarak değerlendirebilme yeteneğini geliştirmek, İlahiyyat, nübüvvat ve semiyyat temel başlıkları altında kelam ilminin meselelerine kronolojik ve problematik mahiyette külli bir yaklaşım sergilemek.
Dersin İçeriğiKelamcıların varlık ve bilgi anlayışları ele alındıktan sonra bunların ilahiyat konularıyla irtibatı kurulacaktır. Kur’an ve hadislerde Allah’ın varlığını ispat metotları incelendikten sonra İslam düşüncesindeki deliller tartışılacaktır. İnsan fıtratı/psikolojisi ve Allah’ın varlığına iman konusunu tartışılacak, inkarcı tavır ve akımların argümanları değerlendirilecektir. Allah’ın birliği iman konusu, Allah’ın zatında, sıfatlarında, fiillerinde ve ibadette tevhid kapsamında işlenir. Allah’ın zâtını, kâinatı yaratması-idare etmesini ve aşkın/müteal bir varlığın yarattıklarıyla ilişkisini bilmek ve tanımak bağlamında sıfatları ele alınır. Allah’ın sıfatları ve kader konusu, Allah’ın irade, ilim ve kudret sıfatlarıyla ilişkilendirilerek ele alınır. İnsan iradesinin fiildeki rolü konusu Mutezile, Cebriye, Aşariye ve Maturidiye görüşleri çerçevesinde tartışılır. Kaza-Kader ve insanın irade hürriyetiyle alâkalı olan istitaat, tevekkül, hidayet-dalâlet gibi inanç konuları tartışılır. İslam düşüncesinde Kur’an ve Hz. Peygamber’in hadislerinden hareketle Allah, âlem ve insan anlayışı üzerinden nübüvvet inancının gerekliliğine dair argümanlar tartışılır. Kur’an ve hadisler esas alınarak nübüvvet geleneğinin temel özellikleri (vehbilik, beşerilik, tebliğ) incelenir. Kur’an ve Hz. Peygamber’in hadislerini esas alarak nübüvvet geleneğinde vahiy ve mûcize anlayışları tartışılır. Vahiy geleneğinde kutsal kitap kavramı ve Kur’an’dan önceki kutsal metinler üzerinde durulur. Bir müslümanın bu metinlerle hakkında takınması gereken tavır üzerinde durulur. Akıl vahiy ilişkisi bağlamında din-felsefe, din-bilim ilişkisi de değerlendirilir. İmanın bilişsel boyutu, akıl/bilgi-iman ilişkisi bağlamında fetret ehlinin dinî sorumluluğuyla da alâkalandırılarak tartışılır. İlâhî vahye muhatap olmayan veya hükmen muhatap olmadığı kabul edilen insanların durumu günümüzde dinî, psikolojik, sosyolojik şartlar da dikkate alınarak değerlendirilir. Kur’an ve Hz. Peygamberin hadislerinden hareketle peygamberlerin özellikleri ve dindeki konumları incel
Sıra No Dersin Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
ÖÇ1Kelam ilminin tanımı ve ilgili konular hakkında bilgi edinecek1, 2, 3A, C
ÖÇ2Kelam ilminin tanımı ve ilgili konular hakkında bilgi edinecek Kelam ilminin tarihi ve gelişim süreci ile ilgili bilgi sahibi olacak Araştırma ve istidlal yöntemleri Kelam ilminin diğer ilimlerle olan ilişkisini kavrayacak Kelam ilminin tanımı ve1, 2, 3A, C
Öğretim Yöntemleri:1:Anlatım, 2:Soru-Cevap, 3:Tartışma
Ölçme Yöntemleri:A:Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test), C:Ödev
Sıra No Konular Ön Hazırlık
1. HaftaKelam ilminin tanımı, konusu, gayesi ve yöntemi
2. HaftaKelam ilmi ve isimlendirme meselesi
3. HaftaKelam ilminin doğuşu ve gelişme süreci
4. HaftaKelam ilminin tedvin süreci, mezhep ve fırkaların zuhur etmesi
5. HaftaSelefler
6. HaftaEş'ariye
7. HaftaMaturidiye
8. HaftaAra sınavAra Sınav
9. HaftaMüteahhirin dönemine kelam ilmi
10. HaftaAkli delilin Kelami araştırmalarda önemi
11. HaftaAkil ve nakil ilişkisi
12. HaftaKelam ilminde istidlal türleri
13. HaftaKelam ilmi ve Aristo mantığı
14. HaftaKelam ilmi ve diğer ilimlerle ilişkisi
15. HaftaKelam ilmi ve ehli kitap (Hristiyanlık ve Yahudilik) teolojisi
16. HaftaFinal sınavFinal Sınavı
Kaynaklar
Ders NotuEl-Medhal İla dersati İlmi'l-Kelam, Dr. Hasan Mahmud eş-Şafii.
Diğer KaynaklarEbû Mansûr el-Mâtürîdî, Kitâbü’t-Tevhîd (nşr. Bekir Topaloğlu-Muhammed Aruçi), Ankara: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi (İSAM), 2003; Ebü'l-Yüsr Pezdevî, Usûlü'd-dîn (nşr. H. Peter Linss), Kahire: Dâru İhyâ’i'l-Kütübi'l-‘Arabiyye, 1963; Nûreddin es-Sâbûnî, el-Bidâye fî usûli’d-dîn (Matüridiye Akâidi (el-Bidâye fî usûli’d-dîn ) (trc. Bekir Topaloğlu), Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı, 1982, içinde; Ahmet Saim Kılavuz, İman-Küfür Sınırı: Tekfir Meselesi, İstanbul: Marifet Yayınları, 1982. Bekir Topaloğlu, İslam Kelâmcılarına ve Filozoflarına Göre Allah'ın Varlığı: İsbât-ı Vâcib, Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 1992. Mehmet Aydın, Âlemden Allah’a, İstanbul: Ufuk Kitapları, 2001. Mevlüt Özler, İslam Düşüncesinde Tevhid, İstanbul: Nun Yayıncılık, 1995. Bekir Topaloğlu, Allah İnancı, İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı İslam Araştırmaları Merkezi Yayınları (İSAM), 2006. M. Saim Yeprem, İrade Hürriyeti ve İmam Matüridi, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Vakfı (İFAV), 1984. Mustafa Sait Yazıcıoğlu, Matüridi ve Nesefi'ye Göre İnsan Hürriyeti Kavramı, Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı, 1992. Bekir Topaloğlu, Y. Şevki Yavuz, İlyas Çelebi, İslam’da İnanç Esasları, İstanbul: Çamlıca Yayınları, 2002. Mustafa Sinanoğlu, Kitab-ı Mukaddes ve Kur’an-ı Kerim’de Nübüvvet (doktora tezi, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 1995). Salih Sabri Yavuz, İslam Düşüncesinde Nübüvvet, İstanbul: İnsan Yayınları, (t.y.). İlyas Çelebi, İslam İnancında Gayb Problemi, İstanbul: Marmara Üniversitesi İlâhiyat Fakültesi Vakfı Yayınları, 1996. Mehmet Aydın, “Beşâirü’n-Nübüvve”, Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA), V, 549-550. Abdülaziz Hatip, Kur’an ve Peygamber Aleyhindeki İddialara Cevaplar, İstanbul: Nesil Basım-Yayın, 1997.
Sıra No Program Öğrenme Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5
PÇ1Kur’an-ı Kerim’i usulüne uygun okur ve ilmi ölçüler çerçevesinde yorumlar.X
PÇ2Alanıyla ilgili klasik ve modern metinleri anlayabilecek ve kendisini sözlü ve yazılı olarak ifade edebilecek düzeyde Arapçayı ve bir batı dilini en az Avrupa dil portföyü B1 genel düzeyinde kullanarak ilahiyat alanındaki bilgileri izler ve meslektaşları ile iletişim kurar.X
PÇ3Hz. Peygamber’in söz, fiil ve takrirleri, fiziksel ve ahlaki özellikleri, hadisin ve hadis ilminin tarihi seyri, usulü, problemleri, yorumlanması ve kültürel değeri hakkında bilgi sahibidir.X
PÇ4Klasik kaynaklarda ve modern araştırmalarda İslam fıkhının temel konularını, mukayeseli hukuk yöntemleri çerçevesinde İslam hukuku ile diğer hukuk sistemleri arasında karşılaştırarak değerlendirebilir.X
PÇ5İslam inanç esaslarını ve Kelam problemlerini akıl ve nakil çerçevesinde bilimsel metotlarla değerlendirirX
PÇ6İslam dünyasında dini ve siyasi gayelerle vücut bulmuş klasik ve çağdaş akımlar hakkında temel bilgi sahibidir.X
PÇ7Tasavvufun tarihi, kavramları, kurumları, şahsiyetleri ve felsefesi hakkında bilgi sahibidir.X
PÇ8Din eğitimi tarihi ile dini ve modern eğitim metotları hakkında elde ettiği bilgileri din eğitimi alanında kullanır.X
PÇ9Din ve dini konuları felsefi, sosyolojik ve psikolojik açıdan değerlendirebilir.X
PÇ10İslam dışı dinler hakkında mukayese yapabilecek seviyede bilgiye sahiptir.X
PÇ11İslam tarihi, medeniyeti ve bilimi ile ilgili konuları eleştirel açıdan değerlendirebilir.X
PÇ12Türk İslam Edebiyatı ve sanatları hakkında genel bilgi sahibidir.X
PÇ13Dini Bilimler alanında disiplinler arası araştırma ve incelemelerinde bilimsel, kültürel ve etik değerlere uygun davranır.X
PÇ14Beşeri bilimler alanının gerektirdiği bilgisayar yazılımı ile birlikte bilişim ve bilgi teknolojilerini ileri düzeyde kullanır.X

Katkı Düzeyi: 1. Çok Düşük 2. Düşük 3. Orta 4. Yüksek 5. Çok Yüksek

Sıra No Yarıyıl İçi Çalışmaları Katkı Yüzdesi
1Ara Sınav 130
2Ödev 110
3Final60
Toplam100
Sıra No Etkinlik Sayısı Süresi (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
1Ders Süresi (Sınav Haftası Dahildir)16.002.0032.0000
2Sınıf Dışı ders Çalışma Süresi16.003.0048.0000
3Ara Sınav1.001.001.0000
4Kısa Sınav0.000.000.0000
5Ödev0.000.000.0000
6Uygulama0.000.000.0000
7Final1.001.001.0000
Toplam İş Yükü82
Toplam İş Yükü / 25 (s)82 / 25
Dersin AKTS Kredisi3

"Kent İçinde Bir Kampüs Üniversitesi"