Ders Kodu Yarıyıl T+U+L Saat Haftalık Ders Saati AKTS
Türk Dili I: Ses ve Şekil BilgisiTRK 1142016 - 2017T : 2+U : 024.0

T : Teori, U : Uygulama, L : Laboratuvar, AKTS : Avrupa Kredi Transfer Sistemi

Ön Koşul DersleriÖn koşul dersi yoktur.
Dersin DiliTürkçe
Dersin SeviyesiLisans
Dersin TürüZorunlu
Dersin KoordinatörüYrd.Doç.Dr. Nil Didem ŞİMŞEK
Dersi VerenlerYrd.Doç.Dr. Nil Didem ŞİMŞEK
Dersin Yardımcıları
Dersin Amacı Dilin tanımını, dil ve diğer disiplinler arasındaki ilişkileri, dil bilgisi ve dil bilimin alt alanlarını, dil ailelerini, Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yerini, Türk dilinin ses özelliklerini (ünlü, ünsüz sesler, ses değişmesi, ses düşmesi ve ses türemesi), hece ve vurgu terimlerini öğrencilere kavratmak. Dilin tanımını kavratmak; dilin işlevlerini göstermek; Türk dil bilgisi ve dil biliminin temel kavramlarını açıklamak; ekler, kelime türetme yolları, yazım ve noktalama kuralları hakkında yeterli akademik bilgiye sahip olmak.
Dersin İçeriğiTürkçenin tarihsel gelişimi ve yayılma alanı; Türk dilleri ailesi; Türkçenin sesleri ve sınıflandırılması; Türkiye Türkçesinin ses bilgisi özellikleri; Ünlü ve ünsüz sesler; ses düşmesi, ses türemesi, hece düşmesi, ünlü birleşmesi, göçüşme, yer değiştirme, ünlü daralması, benzeşme, aykırılaşma, dudaksıllaşma, sedalılaşma, sızıcılaşma, almaşma, ünlü çatışması, ikizleşme, tekleşme; ses yapısı bakımından hece, Türkçenin heceleri. Türkçenin yapısal özellikleri; Sözcük (kök, gövde, taban, ek); Kökenlerine göre sözcük türleri [yerli sözcük, yabancı sözcük: köken bilgisi(etimoloji)], yapılarına göre sözcük türleri (yalın sözcük, türemiş sözcük, bileşik sözcük); Türlerine göre sözcükler [ad, sıfat, eylem(fiil), belirteç(zarf), adıl(zamir), bağlaç, ilgeç(edat), ünlem]; Türkçenin ekleri (yapım ekleri, çekim ekleri, fiilimsi ekleri, çatı ekleri, ek fiil ekleri); Türkçede sözcük türetme yolları; Sözcük vurgusu; Sözcüklerin kök/gövde ve eklerini çözümleme uygulamaları; Yazım bilgileri: Kimi sözcüklerin ve eklerin yazımı (ile sözcüğünün yazılışı; imek ekfiilinin çekimli biçimlerde yazılışı; ise ve iken birimlerinin yazılışı -ki ekiyle ki bağlacının yazılışı, de ekiyle de bağlacının yazılışı, fiilimsilerin yazılışı); Yabancı sözcüklerin yazılışı; Büyük ve küçük harflerin kullanıldığı durumlar; Gün ve ay adlarının yazılışı; Sayıların yazılışı, Romen rakamlarının yazılışı; Güneş, Ay ve gezegen adlarının yazılışı; Bileşik sözcüklerin yazılışı; Terimlerin, deyimlerin ve atasözlerinin yazılışı; İkilemelerin yazılışı; Pekiştirmeli sözcüklerin yazılışı; Yazım uygulamaları.
Sıra No Dersin Öğrenme Çıktıları Öğretim Yöntemleri Ölçme Yöntemleri
ÖÇ1Dilin anlamını kavrar. Dil ile diğer disiplinler arasındaki ilişkileri tespit eder. Dilbilimin alt alanlarını tanır. Türkçenin dünya dilleri arasındaki yerini tayin eder. Türkçenin ses özelliklerini bilir. Türkçenin şekil/biçim yapısını öğrenir. 1, 2, 4, 5, 14A, C, D, F
ÖÇ2Dilin tanımını yapar. Türkçenin seslerini tanır. Türkçenin kök ve ek bilgisini tanır. Kelimeleri şekil bakımından değerlendirir.1, 2, 4, 5, 8, 10, 14A, C, F
Öğretim Yöntemleri:1:Anlatım, 2:Soru-Cevap, 4:Alıştırma ve Uygulama, 5:Gösterim, 8:Grup Çalışması, 10:Beyin Fırtınası, 14:Bireysel Çalışma
Ölçme Yöntemleri:A:Sınav (Yazılı Sınav / Test: Doğru-Yanlış Testi, Çoktan Seçmeli Testi, Kısa Cevaplı Test, Eşleştirmeli Test), C:Ödev, D:Proje / Tasarım, F:Performans Görevi (Uygulama / Laboratuvar / Atölye / Arazi Çalışması / Seminer / Sunum / Bitirme Çalışması / Tez)
Sıra No Konular Ön Hazırlık
1. HaftaDilin tanımı, dilin önemi, dilin özellikleri Dil-insan, dil-millet, dil-kültür, dil-düşünce, dil-iletişim ilişkisi
2. HaftaDünya dilleri, dil aileleri, yapılarına göre Dünya dilleri Türkçenin Dünya dilleri arasındaki yeri ve önemi; Türkçenin tarihi ve coğrafik sınıflandırması
3. HaftaTürk dilinin tarihî dönemleri; Eski Türkçe, Orta Türkçe, Yeni Türkçe Dil bilgisi ve dil biliminin alt alanları
4. HaftaDil bilgisine giriş: Ses, ses organları; Türkçenin sesleri (ünlüler-vokaller, ünsüzler-konsonantlar), ünsüzlerin sınıflandırılması, Türkçenin ses özellikleri (ses d Ses olayları (ses düşmesi, ses türemesi, hece düşmesi)eğişmeleri: ünlü değişmeleri,
5. HaftaSes Ses olayları (benzeşme, aykırılaşma, dudaksıllaşma, sedalılaşma, sızıcılaşma) olayları (ünlü birleşmesi, göçüşme, yer değiştirme, ünlü daralması) Ses Ses olayları (benzeşme, aykırılaşma, dudaksıllaşma, sedalılaşma, sızıcılaşma) olayları (ünlü bi
6. HaftaSes olayları (almaşma, ünlü çatışması, ikizleşme, tekleşme); ses vurgusu Hece, Türkçenin heceleri
7. HaftaŞekil Bilgisine Giriş Türkçenin yapısal özellikleri Sözcük (kök, gövde, taban, ek) Kökenlerine göre sözcük türleri (yerli sözcük)
8. HaftaAra SınavAra Sınav
9. HaftaYabancı sözcük: köken bilgisi(etimoloji) Yapılarına göre sözcük türleri (yalın sözcük, türemiş sözcük, bileşik sözcük)
10. HaftaTürlerine göre sözcükler (ad, sıfat, eylem) Belirteç(zarf), adıl(zamir), bağlaç, ilgeç(edat), ünlem
11. HaftaTürkçenin ekleri: yapım ekleri, çekim ekleri, fiilimsi ekleri, çatı ekleri, ekfiil ekleri Türkçede sözcük türetme yolları. Sözcük vurgusu, sözcüklerin kök/gövde ve eklerini çözümleme uygulamaları.
12. HaftaYazım bilgileri: Kimi sözcüklerin ve eklerin yazımı (ile sözcüğünün yazılışı; imek ek fiilinin çekimli biçimlerde yazılışı; ise ve iken birimlerinin yazılışı -ki ekiyle ki bağlacının yazılışı, -de ekiyle de bağlacının yazılışı, fiilimsiler)
13. HaftaBüyük ve küçük harflerin kullanıldığı durumlar; gün ve ay adlarının yazılışı; sayıların yazılışı, Romen rakamlarının yazılışı;
14. HaftaBileşik sözcüklerin yazılışı; terimlerin, deyimlerin ve atasözlerinin yazılışı; ikilemelerin yazılışı; pekiştirmeli sözcüklerin yazılışı; yazım uygulamaları
15. HaftaGenel değerlendirme
16. HaftaFinal SınavıFinal Sınavı
Kaynaklar
Ders NotuBANGUOĞLU, Tahsin (2007), Türkçenin Grameri, TDK. COŞKUN, Volkan (2008), Türkçenin Ses Bilgisi, IQ Yayınları. DEMİRCAN, Ömer (2002), Türkçenin Ses dizimi, Der Yayınları ERGİN, Muharrem (2000), Edebiyat ve Eğitim Fakülteleri için Türk Dil Bilgisi, Bayrak Yayınları, İstanbul, 406 s. KORKMAZ, Zeynep (2008), Gramer Terimleri Sözlüğü, TDK. KORKMAZ, Zeynep (2005), Türk Dili Üzerine Araştırmalar (2 Cilt Takım), TDK. PORZIG, Walter (1995), Dil Denen Mucize, (Çeviren: Prof. Dr. Vural ÜLKÜ), Türk Dil Kurumu Yayınları, Ankara, 4+276 s. ÖZSOY, Sumru (2006), Türkçenin Yapısı-I (Sesbilim), Boğaziçi Üniversitesi Yayınları, İstanbul, 135 s. Türkçe Sözlük (2011), TDK, Ankara. Güncel Türkçe Sözlük ve Yazım Klavuzu (Yoğun Disk) (2007), TDK
Diğer KaynaklarYazımı Karıştırılan Sözcükler 2012 TDK
Sıra No Program Öğrenme Çıktıları Katkı Düzeyi
1 2 3 4 5

Katkı Düzeyi: 1. Çok Düşük 2. Düşük 3. Orta 4. Yüksek 5. Çok Yüksek

Sıra No Yarıyıl İçi Çalışmaları Katkı Yüzdesi
1Ara Sınav 140
2Final60
Toplam100
Sıra No Etkinlik Sayısı Süresi (Saat) Toplam İş Yükü (Saat)
1Ders Süresi (Sınav Haftası Dahildir)17.002.0034.0000
2Sınıf Dışı ders Çalışma Süresi12.002.0024.0000
3Ara Sınav1.002.002.0000
4Kısa Sınav3.003.009.0000
5Ödev6.002.0012.0000
6Uygulama6.003.0018.0000
7Final1.001.001.0000
Toplam İş Yükü100
Toplam İş Yükü / 25 (s)100 / 25
Dersin AKTS Kredisi4

"Kent İçinde Bir Kampüs Üniversitesi"